Đăng nhập

Đăng nhập để trải nghiệm thêm những tính năng hữu ích
Zalo

Khám phá nguồn gốc di tích Hang Chổ ở Lương Sơn, Hòa Bình

Hang Chổ là một hang đá cao hơn mặt ruộng 6,5m, hang có 2 cửa ngăn cách nhau, hang ăn sâu vào lòng núi 15m, nền hang có nhiều lớp ốc chổ do người xưa để lại. Hang Chổ được Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch công nhận là di tích cấp quốc gia năm 2000 và sẽ là điểm dừng chân đầu tiên của du khách khi đến thăm quần thể di tích thuộc xã Cao Răm, huyện Lương Sơn.

Hang Chổ từ ngoài vào

Hang Chổ từ ngoài vào

Hang Chổ thuộc xóm Hui, xã Cao Răm, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình. Cách thành phố Hòa Bình 42km về phía Đông Bắc, cách thủ đô thủ đô hà nội 40km.

Hang Chổ Theo tiếng Mường Có nghĩa là cling ốc vì trong cling xuất hiện thật nhiều vỏ ốc nằm rải đều khắp trên nền cling.

Toàn cảnh Hang Chổ

Toàn cảnh Hang Chổ

Trước đây nhân dân địa phương thường vào cling lấy phân dơi về chế thuốc súng nên cling còn tồn tại tên thường gọi khác là Mái đá Diêm. Trong một trong những cuốn sách viết về nền “Văn hóa Hòa Bình” xuất bản trong thập kỷ 80 của thế kỷ XX, các nhà khoa học vẫn dùng tên Mái đá Diêm để chỉ cling Chổ như cuốn: Văn hóa Hòa Bình ở Việt Nam của Viện Khảo cổ học Việt Nam xuất bản năm 1989 tại thủ đô hà nội. Đến nay di tích đã được thống nhất tên thường gọi là cling Chổ, cả cách gọi của những nhà khoa học và nhân dân địa phương.

Hang Chổ là một hang đá cao hơn mặt ruộng 6,5m

Hang Chổ là một hang đá cao hơn mặt ruộng 6,5m

Hang Chổ nằm phía Tây Nam dãy núi Sáng cửa cling quay hướng Tây Nam là một mái đá cao ráo, thông thoáng, cửa cling cao hơn nữa mặt ruộng 6,5m, cling xuất hiện 2 cửa ngăn cách nhau bởi một tảng đá lớn xuất hiện chu vi 27m, cửa chính rộng 11m, cửa phụ rộng 5,5m, cao trung bình 10m. Hang lấn vào lòng núi 15m, vào trong thu hẹp dần. Chiều ngang của lòng cling xuất hiện chỗ rộng nhất lên tới 14m, các 2 cửa đều quay phía Tây Nam đón cơn gió mát lành về mùa hè, tránh được cơn gió rét lạnh giá về mùa đông.

Hang chổ ăn sâu vào lòng núi 15m

Hang chổ ăn sâu vào lòng núi 15m

Nền cling Chổ trũng ở giữa, bị sáo trộn nhiều. Nguyên nhân là vì nhân dân địa phương vào cling đào nền lấy đất bón ruộng và do các cuộc đào thám sát, khai thác tạo ra. Ở trong cửa cling 1m (đấy là hố đào do cán bộ Bảo tàng Hòa Bình cùng Viện Khảo cổ học Việt Nam đào thám sát tháng 11/1998).

Hang Chổ được Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch công nhận là di tích cấp quốc gia năm 2000

Hang Chổ được Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch công nhận là di tích cấp quốc gia năm 2000

Trước cửa cling là một thung lũng rộng hàng 100 hecta cách không xa cling, (khoảng 1km) nhấp nhô một dãy đồi thấp. Xuất hiện dòng suối nhỏ chảy ngang qua, cây xanh trong thung lũng xung quanh năm xanh tươi. Với những điều kiện kèm theo địa lý, địa hình, tự nhiên như trên cling Chổ là nơi cư trú tuyệt vời của người ở Văn hóa Hòa Bình.

Hang Chổ Theo tiếng Mường Có nghĩa là cling ốc vì trong cling xuất hiện thật nhiều vỏ ốc nằm rải đều khắp trên nền cling

Hang Chổ Theo tiếng Mường Có nghĩa là cling ốc vì trong cling xuất hiện thật nhiều vỏ ốc nằm rải đều khắp trên nền cling

Hang Chổ đã được bà M. Côlani, nhà nữ khảo cổ học người Pháp khai thác từ thời điểm ngày 9 đến ngày 13 tháng 12 năm 1926 (Tài liệu chưa công bố). Lần khai thác này bà đã thu được 1143 hiện vật nhiều chủng loại. Hiện nay còn 59 hiện vật đang được lưu giữ tại Viện Bảo tàng Lịch sử vẻ vang Việt Nam.

Hang Chổ là di tích có giá trị khảo cổ học từ thời đại đồ đá

Hang Chổ là di tích có giá trị khảo cổ học từ thời đại đồ đá

Để thêm nguồn tư liệu phân tích về thời đại đồ đá, năm 1984, Bảo tàng Hà Sơn Bình phối kết hợp với Viện Khảo cổ học Việt Nam tiếp tục phân tích khảo sát cling Chổ. Đoàn đã tích lũy được thật nhiều hiện vật nhiều chủng loại: xương động vật, nhiều chủng loại công cụ đá, công cụ chặt, công cụ hình đĩa, công cụ hình hạnh nhân và một trong những mảnh tước nhiều chủng loại.

Khi đặt chân đến Hang Chổ, du khách sẽ tận mắt nhìn thấy những vỏ ốc được xếp tầng

Khi đặt chân đến Hang Chổ, du khách sẽ tận mắt nhìn thấy những vỏ ốc được xếp tầng

Ngày 20/3/1998, Bảo tàng Hòa Bình phối kết hợp với Viện Khảo cổ học Việt Nam tiếp tục khảo sát, phân tích cling Chổ. Cùng tham gia với đoàn xuất hiện giáo sư sử học Trần Quốc Vượng. Đoàn tổ chức khảo sát, phân tích kỹ cling và phòng bãi đá trống trước cửa cling đã nhặt được 40 công cụ bằng đá điêu khắc nằm rải rác trong những thửa vườn trồng màu xung quanh đó. Tính cả 59 hiện vật đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử vẻ vang Việt Nam thì tổng số hiện vật tại di tích đã được gần 100 hiện vật.

Hang Chổ nằm trong dãy núi đá vôi có nhiều hang động đẹp

Hang Chổ nằm trong dãy núi đá vôi có nhiều hang động đẹp

Tháng 11 năm 1998 trong chương trình liên minh phân tích khoa học vùng đất Cao Răm, huyện Lương Sơn. Một lần nữa Bảo tàng Hòa Bình cùng Viện Khảo cổ học Việt Nam phối kết hợp tổ chức khảo sát khảo sát toàn cảnh phòng xã Cao Răm và đào thám sát cling Chổ. Diện tích đào 4m2, sâu 1,2m. Theo báo cáo giải trình sơ bộ số hiện vật thu được một khối lượng tương đối lớn gồm 1.230 tiêu bản trong đó 31 mảnh tước, 110 đá nhiên liệu, 117 công cụ lao động, 36 mảnh vỡ công cụ, xương 18 tiêu bản (đục, dao, công cụ mũi nhọn).

Hang Chổ nằm phía Tây Nam dãy núi Sáng cửa cling quay hướng Tây Nam là một mái đá cao ráo, thông thoáng

Hang Chổ nằm phía Tây Nam dãy núi Sáng cửa cling quay hướng Tây Nam là một mái đá cao ráo, thông thoáng

Kết quả phân tích của những nhà khoa học trong mỗi lần khai thác, thám sát đã xác minh: Di tích cling Chổ là nơi cư trú lâu dài của cư dân tiền sử Hòa Bình (thể hiện trên tầng văn hóa rất dầy). Đồng thời nó còn là một di chỉ Xưởng xuất hiện niên đại trên dới 10.000 năm cách thời nay, trong quy trình tiến độ chuyển tiếp sang trung kỳ đá mới ở việt nam.Hang Chổ là di tích có giá trị khảo cổ học từ thời đại đồ đá, nằm trong dãy núi đá vôi có nhiều hang động đẹp; nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã khai quật và sưu tầm được hàng trăm hiện vật có giá trị. Hiện nay còn gần 100 hiện vật được lưu giữ tại Bảo tàng lịch sử Việt Nam.

Hang Chổ là di tích khảo cổ học trọng điểm

Hang Chổ là di tích khảo cổ học trọng điểm

Hang Chổ đã được khai quật và nghiên cứu nhiều lần, thu được hàng chục nghìn mẫu vật như: Xương động vật, các công cụ đá, công cụ chặt, công cụ hình dĩa, công cụ hình hạnh nhân và một số mảnh tước các loại.

 Hang Chổ thuộc xã Cao Răm, huyện Lương Sơn

Hang Chổ thuộc xã Cao Răm, huyện Lương Sơn

Khi đặt chân đến Hang Chổ, du khách sẽ tận mắt nhìn thấy những vỏ ốc được xếp tầng, những hóa thạch trên đá và những hoa văn của người xưa hằn in qua hàng nghìn năm của lịch sử, sẽ tạo nên sự thích thú với những du khách.

Hang Chổ từ ngoài vào

Hang Chổ từ ngoài vào

Hang Chổ là di tích khảo cổ học trọng điểm, có mức giá trị cao trong công tác phân tích và thăm quan về một nền văn hóa tiền sử nổi tiếng: “Văn hóa Hòa Bình”.

Mộc Miên

Nguồn VHPT: https://vanhoavaphattrien.vn/kham-pha-nguon-goc-di-tich-hang-cho-o-luong-son-hoa-binh-a13775.html