Đăng nhập

Đăng nhập để trải nghiệm thêm những tính năng hữu ích
Zalo

Kỳ lạ căn bệnh buồn ngủ từng xuất hiện ở Liên Xô một thế kỷ trước

Gốc

Bệnh buồn ngủ lan truyền từ Romania sang Ukraine và Nga. Ca bệnh đầu tiên được phát hiện tại tỉnh Nizhegorod của Nga là vào tháng 3-1921.

Bệnh viêm não Lethargica, viêm não Economo hay còn gọi là bệnh buồn ngủ, là một trong những căn bệnh kỳ lạ nhất trong lịch sử y học thế giới. Những người mắc phải chứng bệnh này bắt đầu cảm thấy lúc nào cũng buồn ngủ, và thường là khó tỉnh lại như bình thường được. Căn bệnh khó hiểu này từng xuất hiện vào những năm 1920, sau đó lan ra nhiều nước, trong đó có Liên Xô.

Lần đầu tiên xuất hiện

Những triệu chứng giống như dịch bệnh viêm não lần đầu tiên xuất hiện trên người tại thủ đô London của Anh vào thế kỷ XVII. Tuy nhiên, trong hơn 2 thế kỷ sau đó, căn bệnh này không quay trở lại cho đến mùa đông năm 1916-1917, khi tại thủ đô Vienna của Áo và những thành phố châu Âu khác, mọi người bất ngờ có biểu hiện buồn ngủ. Một trong những ca bệnh đầu tiên được ghi nhận là ở ngoại ô Verdun (Pháp), nơi căn bệnh này đã hạ gục binh lính của khối Hiệp ước Entente.

Những năm 1920-1921 là giai đoạn dịch bệnh bùng phát dữ dội nhất. Bệnh buồn ngủ lan truyền qua giọt bắn li ti trong không khí, mà tác nhân gây bệnh được cho là một loại virus không xác định. Có phỏng đoán cho rằng, dịch bệnh này xuất hiện có liên quan đến “dịch cúm Tây Ban Nha” bùng phát trong những năm 1918-1919. Cơ thể người bị suy nhược do dịch cúm gây ra trở thành “con mồi” dễ tấn công đối với chủng virus mới, hoặc bệnh viêm não trở thành biến chứng hậu “dịch cúm Tây Ban Nha”.

Bệnh buồn ngủ thường gây tử vong trong trạng thái hôn mê, hoặc ngược lại, khi nguời bệnh mất ngủ mạn tính. Tổng cộng có 1,6 triệu người tử vong do dịch bệnh này, chiếm 1/3 số bệnh nhân mắc bệnh. Một số người qua khỏi thì suốt quãng đời còn lại trở thành những “pho tượng sống”, mất khả năng vận động và giao tiếp bằng lời nói.

Ca bệnh đầu tiên được ghi nhận tại tỉnh Nizhegorod của Nga là vào tháng 3-1921. Nguồn: russian7.ru

Xuất hiện tại Liên Xô

Từ Romania, bệnh viêm não buồn ngủ lan truyền sang Ukraine và Nga. Ca bệnh đầu tiên được ghi nhận tại tỉnh Nizhegorod của Nga là vào tháng 3-1921, và trong vòng 3 năm sau đó tại đây phát hiện có tổng cộng 18 nam giới và 13 phụ nữ mắc bệnh này.

Những người đầu tiên tại Moskva mắc bệnh này là vào tháng 9-1922, và sau 2 tháng có rất nhiều người tìm đến bác sĩ với những triệu chứng lạ. Theo số liệu của Giáo sư Mikhail Margulis – Bộ môn bệnh thần kinh thuộc Trường Đại học Moskva, số người mắc bệnh tại thủ đô của Liên Xô vào đầu năm 1923 là gần 100 người, trong khi đỉnh dịch diễn ra vào tháng 1 năm đó. Tại Bệnh viện Staro-Ekaterininskaya, cứ 4 bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh này thì có một người không qua khỏi.

Giáo sư Mikhail Margulis cho biết, bệnh viêm não có những biểu hiện khác nhau, nhưng phổ biến nhất là chứng buồn ngủ. Khi đó, bệnh nhân rơi vào trạng thái mê man có thể kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng với thân nhiệt cao. Kể cả nếu có quấy rầy họ, thì họ vẫn thiu thiu ngủ ngay cả đang khi ăn. Điều này là do các cơ mắt bị liệt, sụp mí mắt, một số trường hợp cá biệt còn dẫn đến tật mắt lác. Vì khó thở, nên bệnh nhân thường có những tư thế nằm ngủ rất kỳ lạ. Để tránh nhiễm bệnh, Giáo sư Mikhail Margulis khuyên mọi người nên áp dụng những biện pháp phòng ngừa như đối với những căn bệnh truyền nhiễm khác.

Do tình hình dịch bệnh bùng phát, tại Liên Xô khi đó đã thành lập Ban nghiên cứu bệnh viêm não buồn ngủ. Trên cơ sở quan sát lâm sàng nhiều người bệnh, người ta đã cho xuất bản những cuốn sách chuyên khảo của các tác giả Nikolai Chetverikov và Alexander Greenstein, cũng như những tuyển tập các tài liệu về y học. Theo nhà nghiên cứu Joel Vilensky, một số thầy thuốc lâm sàng Liên Xô đã ghi nhận mức độ lây lan cao của bệnh buồn ngủ trong cộng đồng người Do Thái, cũng như mối liên quan của căn bệnh này với các vụ chấn thương và những căn bệnh khác. Tuy nhiên, các bác sĩ ở Liên Xô và phương Tây đều không đưa ra được những phương pháp điều trị hiệu quả.

Dịch bệnh viêm não buồn ngủ trên toàn cầu bắt đầu dần biến mất vào năm 1925 và chấm dứt hoàn toàn 2 năm sau đó. Về sau căn bệnh này không còn quay trở lại nữa, và hiện chỉ thi thoảng mới bắt gặp nhưng không biểu hiện rõ. Ngày nay, bệnh viêm não Economo được gọi là “bệnh hiếm gặp lâm sàng”. Đáng chú ý, đợt bùng phát diện rộng gần đây nhất được ghi nhận trên lãnh thổ hậu Xô viết là vào năm 2014, với 33 người dân tỉnh Akmolinsk của Kazakhstan bị nhiễm bệnh.

QUỐC KHÁNH (theo russian7.ru)

Nguồn QĐND: https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-song/ky-la-can-benh-buon-ngu-tung-xuat-hien-o-lien-xo-mot-the-ky-truoc-664977