Mỹ ân hận vì làm ngơ trước cái ác ở Yemen?

Gốc
Mỹ thúc đẩy một nghị quyết tạo vỏ bọc, cung cấp vũ khí cho Saudi Arabia trong cuộc chiến Yemen, vốn đang gây thảm họa nhân đạo tồi tệ nhất thế giới.

Thừa nhận sai lầm

Tờ Foreign Affairs của Mỹ mới đây có bài phân tích về tác động của cuộc chiến ở Yemen đối với lợi ích của Mỹ cũng như mối quan hệ với Saudi Arabia.

Theo đó, cuộc chiến ở Yemen là tai họa đối với lợi ích của Mỹ, Saudi Arabia và trên tất cả là với mọi người dân Yemen. Xung đột gây ra thảm họa nhân đạo lớn nhất thế giới: Hàng chục nghìn dân thường đã thiệt mạng, 14 triệu người đối diện với nạn đói.

Đây cũng là sai lầm chiến lược, gây ra những hệ quả nặng nề đối với chiến dịch quân sự do Saudi Arabia dẫn đầu. Lực lượng Houthi giờ nổi lên là lực lượng có sức mạnh quân sự thiện chiến hơn, có khả năng mở các cuộc tấn công vượt khỏi biên giới Yemen tốt hơn so với thời điểm nổ ra chiến sự. Trong khi đó, Iran mở rộng ảnh hưởng, còn quan hệ giữa Houthi với phái Hezbollah ở Lebanon ngày càng được củng cố.

Hàng triệu người dân Yemen đối mặt với hiểm nguy, bệnh tật và đói nghèo do chiến tranh

Foreign Affairs thừa nhận, một thời gian dài, Mỹ cùng các cường quốc khác cơ bản đã làm ngơ trước những hệ quả do sự can thiệp của Ryiadh gây ra. Nhưng vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi trong Lãnh sự quán Saudi Arabia tại Istanbul tháng 10 vừa qua đã khiến cả thế giới chú tâm vào lối hành xử thô bạo của Saudi Arabia, trong đó có cuộc chiến tàn khốc ở Yemen.

Đến tháng 10/2018, dù có chậm, nhưng cả Ngoại trưởng Mike Pompeo lẫn Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis đều lên tiếng kêu gọi chấm dứt cuộc chiến, công khai bày tỏ ủng hộ đối với tiến trình đàm phán hòa bình do Liên hợp quốc đề xuất.

Theo Foreign Affairs, chỉ có một cách nhanh chóng để Saudi Arabia chấm dứt cuộc chiến phản tác dụng ở Yemen, đó chính là Riyadh đơn phương ngừng chiến dịch quân sự và thách thức lực lượng Houthi làm điều tương tự. Mỹ nên nhận vai trò dẫn dắt một liên minh của các siêu cường buộc Saudi Arabia phải hành động trước, thay vì cứ để Riyadh khước từ đối thoại khi cuộc chiến vẫn đang diễn ra.

Giới phân tích Mỹ cũng có lời lẽ động viên” khi cho rằng đơn phương chấm dứt chiến dịch quân sự sẽ đem lại nhiều lợi ích cho Riyadh và tất cả các bên. Không chỉ giúp chấm dứt cuộc “tắm máu” tàn khốc ở Yemen, bước đi này còn có thể giúp ngăn chặn đà suy giảm uy tín toàn cầu của Saudi Arabia.

Mỹ "ân hận" sau khi không thể giúp Saudi Arabia khuất phục lực lượng Houthi thân Iran?

Foreign Affairs cũng không quên “đe dọa” khi cho rằng nếu Riyadh chờ chấm dứt xung đột qua đàm phán để đạt được một lệnh ngừng bắn, quân Houthi có thể rút ra kết luận rằng tình trạng thù địch tiếp diễn sẽ khiến Saudi Arabia là bên chịu thiệt hại nhiều hơn. Từ đó, phái Houthi có thể sẽ chiếm ưu thế trong đàm phán, biến đàm phán thành con tin qua việc đưa ra những yêu sách không phù hợp nhằm vào Saudi Arabia.

Sau ba năm rưỡi, các mục tiêu mà liên minh do Saudi Arabia đứng đầu đề ra vẫn xa vời, trong khi tình cảnh trên thực địa ngày một xấu đi: Điều kiện nhân đạo ngày một tồi tệ, bệnh dịch bùng phát, các tay súng Houthi quyết tâm hơn bao giờ hết, còn ảnh hưởng của Iran gia tăng.

Nhân đạo kiểu Mỹ

Saudi Arabia đã đáp trả lời kêu gọi của phía Mỹ bằng các đòn không kích gia tăng. Ngay cả việc Mỹ quyết định dừng trợ giúp hoạt động tiếp liệu trên không đối với các máy bay chiến đấu trong liên minh do Saudi Arabia đứng đầu dường như đã không thay đổi được toan tính của Riyadh.

Foreign Affairs cho rằng Mỹ cần một công cụ khác để thuyết phục Saudi Arabia. Hiện có nhiều lời kêu gọi hủy các thỏa thuận bán vũ khí cho Riyadh. Tuy nhiên, việc dừng cung cấp phụ tùng, thiết bị rời mới khiến không quân Saudi Arabia bị ảnh hưởng và sẽ đem lại hiệu quả hơn. Quốc hội Mỹ hiện sẵn sàng có hành động trừng phạt nhằm vào Saudi Arabia và Chính quyền Tổng thống Trump có thể sử dụng nhân tố này để tạo sức ép.