Nét kiến trúc 'Pháp lam' tồn tại gần 200 năm từ thời Nguyễn

Gốc
Pháp Lam là loại hình mỹ thuật, là một loại vật liệu đặc biệt được sử dụng nhiều trong việc trang trí nội, ngoại thất trong cung đình Huế và rất được thịnh hành dưới thời nhà Nguyễn.

Theo lịch sử, kỹ nghệ pháp lam bắt nguồn từ Trung Quốc, du nhập vào nước ta từ thời vua Minh Mạng, (1827). Thông qua sự tài hoa và khối óc của nghệ nhân Việt xưa mà trở thành nét đẹp văn hóa độc đáo không thể nào quên.

Pháp lam trang trí trên các công trình kiến trúc.

Pháp lam là những sản phẩm được làm bằng đồng, hoặc hợp kim đồng, trên bề mặt tráng men trang trí để tăng giá trị thẩm mỹ. Pháp lam Huế tiếp thu kỹ nghệ họa pháp lam của Quảng Đông Trung Quốc, với xuất xứ từ vùng Limoges Pháp, và vùng Battersea ở Anh, du nhập vào Trung Hoa theo chân các tu sỹ vào cuối thế kỉ 17, từ đó tồn tại suốt các triều đại nhà Nguyễn và trở thành món hàng, đồ dùng cao cấp ở các cung điện , kiến trúc Huế.

Pháp lam trang trí trên các công trình kiến trúc.

Trình độ chế tác pháp lam thời kì này chưa đạt độ sắc nét tinh xảo, tuy nhiên pháp lam Huế lại khẳng định dấu ấn sáng tạo của người Việt, của văn hóa Việt Nam. Mỗi sản phẩm pháp lam có độ bền từ 200-300 năm, mỗi tác phẩm là sự kết hợp giữa cách thức điều chế các loại men, kỹ thuật đúc gò, hàn kết kim loại và nung sản phẩm. Nét vẽ tinh tế ấn tượng cùng những hình ảnh thảo mộc, phong cảnh, rồng, lân ,phượng hay chữ thọ.Với những tông màu khác nhau , trong đó có màu tím thẩm và màu xanh tràm là 2 gam màu riêng của pháp lam Huế.

Nghệ thuật pháp lam đã bị thất truyền 200 năm, ngày nay đã được hoàn toàn phục chế, bảo tồn và phát huy, mang nhiều ứng dụng trong đời sống hiện đại, nhưng vẫn lưu giữ nét văn hóa độc đáo của xứ Huế.

Pháp lam trang trí trên các đồ gia dụng, đồ trang trí.

Từ lúc khai sinh đến khi thất truyền , chỉ hơn 60 năm nhưng di sản pháp lam còn lại trên mảnh đất cố đô Huế khá đồ sộ phong phú cả về số lượng và hình thức. Ngày nay, nghệ thuật pháp lam đã được một số doanh nghiệp nghiên cứu phục chế thành công, phát huy có sự thừa hưởng nét đặc trưng thời xưa, sáng tạo nhiều kiểu thức, sản phẩm khác nhau, đặc biệt là dòng tranh pháp lam cung đình Huế.

Họa sĩ Nguyễn Thị Loan, công ty Thai Hưng chia sẻ: Tranh Pháp lam có đặc trung khác hơn so với các dòng tranh khác, thường thì chúng ta hay thấy dòng tranh như sơn dầu, sơn mài, lụa,… thì độ bền của nó không được cao so với tranh pháp lam. Tranh pháp lam trải qua rất nhiều công đoạn nào là tráng men, nung sau đó họa sĩ sẽ vẽ và sau đó lại nung thêm 1 lần nữa thì tranh mới được xem là hoàn thiện, cho nên nó có độ bền rất cao.

Bạn Đỗ Quang Vũ, sinh viên trường Y chia sẻ: Đó là một nét đẹp truyền thống của dân tộc Việt Nam, vẻ đẹp này thì cần các bạn trẻ và mọi người trên đất nước Việt Nam cần phát huy và lưu truyền cho nhiều thế hệ về sau.

Để hoàn thành 1 bức tranh pháp lam, họa sĩ tốn khá nhiều thời gian và công sức.

Có thể khẳng định pháp lam Huế đã phản ánh rất sinh động một phần đời sống xã hội văn hóa thẩm mỹ của một triều đại trong lịch sử đất nước. Qua mỗi sản phẩm pháp lam Huế chúng ta có thể cảm nhận được những vốn xưa cũ ẩn chứa những giá trị về cốt cách tinh thần của con người xứ Huế.

Ngô Trúc

Theo TCĐNA