Nga mong đợi gì vào START-3?

Gốc
Hiệp ước song phương giữa Nga và Mỹ về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược chính thức có hiệu lực ngày 5/2/2011. Trong vòng 10 năm tới, Nga và Mỹ sẽ chỉ còn 550 đầu đạn hạt nhân, 700 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa, tên lửa đạn đạo trang bị cho tàu ngầm và máy bay ném bom.

Ngày 22/3 vừa qua, Nga và Mỹ đã tiến hành cuộc trao đổi thông tin đầu tiên về “tài sản” dự trữ vũ khí chiến lược quý giá của mỗi bên theo tinh thần Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (START-3). Để thực hiện START-3, Nga và Mỹ thành lập Ủy ban phối hợp trực thuộc chính quyền Tổng thống hai nước, chuyên trách theo dõi việc thực hiện nghĩa vụ của các bên và giải quyết các vấn đề nảy sinh. Đối với người Nga, có rất nhiều quan điểm khác nhau khi nói về tương lai của Hiệp ước mới. Những người ủng hộ START-3 chủ yếu là các giới chức quân sự, còn các “chính khách” thuộc các tổ chức đảng phái khác tỏ ra không mấy tin tưởng vào Hiệp ước này. Có thể nói rằng, Hiệp ước mới gây nhiều tranh cãi và chứa đựng khá nhiều mâu thuẫn. Tháng 12/2010 tại Duma Quốc gia Nga, Tổ chức dưới tên gọi “Liên minh thanh niên Á-Âu” tiến hành một cuộc biểu tình bên cạnh tòa nhà Duma để phản đối việc ký hiệp ước. Những người tham gia biểu tình hô vang khẩu hiệu như “START mới - Phản quốc!” và “START mới - Chiến tranh!”. Bầu không khí bên trong tòa nhà Duma Quốc gia hết sức căng thẳng. Người lãnh đạo Đảng Cộng sản Nga Gennady Zyuganov tuyên bố rằng, vũ khí hạt nhân là công cụ mới nhất hiện Nga sở hữu và nếu cắt giảm bất cứ tiềm lực quân sự nào thì an ninh quốc gia Nga sẽ luôn ở tình trạng bị đe dọa trầm trọng. Người đại diện Đảng dân chủ Tự do Nga Vladimir Zhirinovsky cũng ủng hộ ý kiến của ông Zyuganov. Ông Zhirinovsk tuyên bố, Hiệp ước này sẽ làm suy yếu sức mạnh quân sự của Nga. Giáo sư Viện Hàn lâm các vấn đề địa chính trị Nga Pyotr Belov khẳng định điều khoản của hiệp ước này (điều khoản trao đổi dữ liệu từ xa) không có lợi cho Nga. Ông Pyotr Belov nói: “Trong START mới không bao gồm quy định về việc kiểm soát chấp hành hiệp ước từ xa. Tuy nhiên, vì lý do nào đó ở đây nói về việc trao đổi các dữ liệu từ xa. Có phải vì trong tương lai gần Mỹ không có kế hoạch thử nghiệm tên lửa đạn đạo mới, còn Nga sẽ thử nghiệm tên lửa RS-24 Yars và Bulava? Trong các vụ phóng thử nghiệm, các dữ liệu từ xa mà Mỹ nhận được có thể sử dụng để điều chỉnh và xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa nhằm đánh chặn tên lửa của Nga”. Thành viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản, Thư ký Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản phụ trách các vấn đề quốc tế và kinh tế Leonid Kalashnikov lên tiếng chỉ trích Hiệp ước này dựa trên các luận chứng sau: Thứ nhất, hiệp ước này không thể hạn chế được kho vũ khí hạt nhân của các đồng minh của Mỹ. Trong khi đó, các thành viên của NATO (Pháp và Anh) hiện nay đang sở hữu gần 460 đầu đạn hạt nhân trong các thiết bị chiến lược. Thứ hai, trái với lẽ thường, trong hiệp ước này một máy bay ném bom hạng nặng được coi như một đầu đạn hạt nhân. Trong khi đó, máy bay ném bom hạng nặng của Mỹ В-52H có thể mang 20 tên lửa có cánh trang bị đầu đạn hạt nhân. Như vậy, với việc sở hữu gần 10 máy bay ném bom В-52H, Mỹ có thể bố trí trên В-52H đến 2.000 đầu đạn hạt nhân, không vượt quá giới hạn của hiệp ước. Trong trường hợp này, tổng số đầu đạn chiến lược của Mỹ có thể đạt 3.500. Con số này lớn gấp 2 lần kho hạt nhân chiến lược của Nga hạn chế bởi START-3. Thứ ba, hiệp ước không giới hạn số lượng tên lửa có cánh hải quân tầm xa và không coi chúng là vũ khí chiến lược. Trong khi đó, trong 30 năm Mỹ thường xuyên tăng số lượng các tên lửa có cánh trong thành phần hải quân của mình. Theo đánh giá của các chuyên gia, trên tàu nổi và tàu ngầm của Mỹ thường xuyên bố trí từ 2.800 đến 3.600 tên lửa Tomahawk. Với khả năng chứa Tomahawk trên các tàu nổi và tàu ngầm, tiềm lực tấn công của hải quân Mỹ có thể lên đến 10.000 quả tên lửa có cánh. Trong khi đó, theo chỉ số này hải quân Nga ít hơn 20 lần. Trong khi giới quan chức dân sự Nga tỏ ra không đồng tình với triển vọng của START-3 thì các nhà quân sự Nga ủng hộ hiệp ước này. Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Nga, Tướng Nikolai Makarov tuyên bố: “Các thỏa thuận đạt được trong khuôn khổ của hiệp ước này xóa bỏ mối quan ngại về nhau, hoàn toàn phù hợp với các lợi ích an ninh Nga”. Phó Tổng Cục tác chiến Bộ Tổng tham mưu Nga, Thiếu tướng Sergei Orlov nói: “Hiệp ước không hạn chế sự phát triển và hoàn thiện nhóm hạt nhân của Nga. Theo tính toán của chúng tôi, các tham số về số lượng quy định trong hiệp ước cho phép các lực lượng vũ trang Nga bảo đảm khả năng kìm chế chiến lược trong thời bình và bảo đảm xác suất tiêu diệt các mục tiêu hạt nhân của đối phương trong thời chiến”. Chủ tịch Ủy ban Hội đồng Liên bang phụ trách các vấn đề quốc tế Mikhail Margelov cũng khẳng định, Hiệp ước START-3 cho phép Nga tiết kiệm hàng tỷ USD vào hiện đại hóa các phương tiện cung cấp hiện có, không gây cản trở đối với việc hiện đại hóa vũ khí”. Thời gian sẽ chứng minh Hiệp ước START-3 có hiệu quả hay không? Tuy nhiên, hiện nay đa số các chuyên gia đều nhất trí với nhận định rằng, thời đại của các thỏa thuận song phương Nga - Mỹ đã đi đến hồi kết và giờ là thời đại cho các cường quốc hạt nhân khác làm điều đó. Anh Dũng (tổng hợp)

Tin nóng

Tin mới