Những quả chuối đang trên bờ vực… tuyệt chủng?

Gốc
Một nghiên cứu mới đây khẳng định, chuối - loại trái cây được rất nhiều người yêu thích trên thế giới đang có nguy cơ tuyệt chủng bởi bệnh héo rũ Panama – một mầm bệnh hại chuối do nấm gây ra đang tràn lan tại các lục địa và vượt khỏi tầm kiểm soát trên khắp Nam Á, châu Phi, Trung Đông và Úc.

Những quả chuối đang trên bờ vực… tuyệt chủng? - Ảnh 1

Theo nghiên cứu mới được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu tại Hà Lan, nguy cơ mầm bệnh Panama hại chuối lây lan tới vùng Nam Mỹ là điều không thể tránh khỏi và đó thực sự là một vấn đề nguy hại. Đây là nơi 82% sản lượng chuối Cavendish của thế giới được trồng – giống chuối phổ biến nhất thế giới, riêng Ecuador chiếm hơn 1/3 tỷ USD trong thị trường xuất khẩu chuối toàn cầu.

Nguyên nhân gây hại cây chuối là bệnh héo rũ Panama, do nấm bệnh trong đất xâm nhập. Trước đây, giống chuối Gros Michel từng có nguy cơ bị tuyệt chủng trong những năm 1960 bởi chính mầm bệnh này. Những tác động của bệnh héo rũ Panama với cây chuối được phát hiện lần đầu vào năm 1876, khi ấy người ta phát hiện các cây chuối trồng tại Úc nhiễm bệnh héo rũ. Đến năm 1890, căn bệnh tương tự lại xuất hiện ở các cây chuối Gros Michel trồng ở Costa Rica và Panama. 20 năm sau đó, cuối cùng người ta cũng xác định được nguyên nhân gây héo ở các cây chuối là do nấm Fusarium oxysporum f. sp cubense (FOC) gây ra.

Loại nấm này có tốc độ lây nhiễm nhanh chóng và có thể giết chết cả một vườn chuối. Nấm Fusarium oxysporum f. sp. cubense truyền bệnh thông qua đất và nước, có thể tồn tại trong đất tới 30 năm và người trồng sẽ không thể biết cây trồng của họ có sự cư trú của giống bệnh này nếu không làm kiểm tra nghiêm ngặt (điều không tồn tại). Một khi nấm bệnh tìm được cây làm vật chủ thích hợp, nó sẽ tìm đường đi vào các hệ thống rễ, đi vào các mạch vận chuyển nước của cây. Từ đây, các loại nấm xâm nhập vào hệ thống mạch thân cây, làm các cây chuối nhanh chóng héo úa và chuyển sang màu vàng do thiếu nước. Các cây chuối sẽ chết nhanh chóng vì bị mất nước.

Trước đây, các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Wageningen và Trung tâm Nghiên cứu báo cáo trên tờ PLOS Pathogens: “May mắn thay đã có một biện pháp khắc phục: Chuối Cavendish, giống chuối trong những khu vườn thực vật tại Vương quốc Anh và trong bộ sưu tập giống cây của Công ty United Fruit ở Honduras được xác định là có khả năng kháng nấm bệnh so với giống chuối Gros Michel. Giống chuối này được phát triển nuôi trồng, cùng với các kỹ thuật nuôi cấy mô mới giúp tiết kiệm và toàn cầu hóa sản xuất.”

Tuy nhiên, giống bệnh Panama giờ đã trở lại với chủng loại mới có tên gọi VCG01213 hay Tropical Race 4 (TR4). Nhóm nghiên cứu được đẫn đầu bởi nhà nghiên cứu thực vật Nadia Ordonez, đã xác nhận rằng TR4 là bản sao duy nhất của bệnh Panama gốc, và là nguyên nhân gây ra cái chết của giống chuối Cavendish trên toàn thế giới.

Những quả chuối đang trên bờ vực… tuyệt chủng? - Ảnh 2

Một cây chuối nhiễm nấm

Gert Kema, một người thuộc nhóm nghiên cứu nói với trang Quartz: “Chúng tôi nhận thấy nguồn gốc của TR4 từ Indonesia và lan truyền từ đó, nhiều khả năng nguồn bệnh tới Đài Loan đầu tiên, sau đó vào Trung Quốc và sau đó là khu vực Đông Nam Á.” Ông cho biết, họ đã xác định được loại nấm gây nguy hại cho chuối tại Pakistan, Lebanon, Jordan, Oman, Mozambique, và phía đông bắc nước Úc.

Vậy giờ thì sao? Phải chăng con người sẽ chẳng còn chuối mà ăn nữa? Theo như báo cáo trên trang Quartz, chuối sẽ không biến mất chỉ sau một đêm, nhưng sản lượng của nó sẽ thực sự giảm xuống nếu chúng ta không có những hành động nhanh chóng. Để nấm TR4 lây lan cũng cần phải có thời gian, nhưng một khi gốc cây đã bị nấm bệnh xâm nhập, lượng chuối giảm xuống là không thể tránh khỏi.

Việc hành động để cứu lấy cây chuối không phải là một điều dễ dàng, Ordonez cùng nhóm nghiên cứu của bà khuyến cáo cần phải có “chiến lược thay đổi quyết liệt”. Điều quan trọng nhất mà cộng đồng quốc tế có thể làm là xóa bỏ những cây nhiễm bệnh, và để thực hiện điều này, các nhà khoa học cần phát minh ra một phương thức xét nghiệm chẩn đoán mới để có thể nhanh chóng phát hiện mầm bệnh trong các đồn điền trồng chuối và khi kiểm dịch tại biên giới. Chúng ta cần phải bắt đầu xem xét nghiêm túc về việc phát triển một giống chuối mới thay thế giống Cavendish.

Các nhà nghiên cứu kết luận: “Tuy nhiên, để có thể phát triển giống chuối mời đòi hỏi đầu tư rất nhiều trong nghiên cứu, phát triển cũng như cần có cái nhìn đúng đắn về việc cây chuối là giống cây toàn cầu và là cây hoa màu (chứ không phải là loại cây trồng không năng suất) hỗ trợ kinh tế của hàng triệu nông dân sản xuất nhỏ.”

Hy vọng là chúng ta sẽ có hành động gì đó trước khi quá muộn.

Xem thêm:

HaL

Tin nóng

Tin mới