Đăng nhập

Đăng nhập để trải nghiệm thêm những tính năng hữu ích
Zalo

Quan hệ Nhật-Trung: Hợp tác, kiềm chế và răn đe

Gốc

(Toquoc)-Quan hệ Nhật-Trung vận hành theo chiều hướng trái ngược nhau: Hợp tác kinh tế là chính, răn đe kiềm chế lẫn nhau là cơ bản.

Ngày 23/11, Ngoại trưởng Nhật Bản Koichiro Gemba đã tới Bắc Kinh để hội đàm với phía Trung Quốc về việc thiết lập một cơ chế xử lý khủng hoảng nhằm ngăn chặn khả năng xảy ra các cuộc xung đột liên quan tới các vùng biển tranh chấp ở biển Hoa Đông và vùng biển Nhật Bản.

Trung-Nhật: Hòa cứ hòa

Ngoại trưởng Nhật Bản Koichiro Gemba cho biết hai bên đã nhất trí phối hợp để tạo ra một “cơ chế xử lý khủng hoảng nhằm ngăn ngừa những cuộc tranh cãi tiềm tàng trong trường hợp xảy ra các sự cố trên biển ở Biển Hoa Đông”. Cơ chế này được truyền thông Nhật Bản mô tả như một chương trình đối thoại thường xuyên với sự tham gia của các bộ quốc phòng, ngoại giao, các cơ quan ngư nghiệp năng lượng, và lực lượng tuần duyên của hai nước.

Cơ chế này nếu thiếu sự tham gia của giới quân sự Trung Quốc ắt không mang lại kết quả thiết thực.

Về lĩnh vực kinh tế, Ngoại trưởng Gemba cho biết ông và người đồng cấp Dương Khiết Trì nhất trí hai bên sẽ nỗ lực đạt được một thỏa thuận về hiệp định đầu tư ba bên với Hàn Quốc trước cuối năm nay, động thái sẽ thúc đẩy tiến trình đàm phán về thỏa thuận thương mại tự do liên quan đến ba nước.

Ông Gemba còn dẫn lời Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì rằng, dựa trên việc rà soát khoa học, Trung Quốc sẽ “nghiêm túc xem xét” nới lỏng hơn nữa các hạn chế đối với hàng thực phẩm nhập khẩu từ Nhật Bản được áp đặt sau sự cố hạt nhân ở Nhật Bản trong thảm họa động đất và sóng thần hôm 11/3.

Trong khuôn khổ chuyến thăm Trung Quốc một ngày này, Ngoại trưởng Gemba còn gặpThủ tướng Ôn Gia Bảo nhằm chuẩn bị cho chuyến thăm Trung Quốc vào cuối năm nay của Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda. Thời điểm cụ thể chưa được ấn định.

Trung Quốc: Ép cứ ép

Quan hệ Trung Quốc và Nhật Bản thường xuyên căng thẳng, đặc biệt là do những tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với các mỏ khí đốt trên Biển Hoa Đông cũng như quần đảo tranh chấp Nhật Bản gọi là Senkaku (Điếu Ngư). Bộ Quốc phòng Nhật Bản đang theo dõi chặt chẽ hoạt động của sáu tàu chiến Trung Quốc tối 22/11 đã đi qua vùng lãnh hải quốc tế giữa đảo chính Okinawa và đảo Miyako của Nhật Bản.

Chiều 23/11, máy bay tuần tra của Nhật Bản đã phát hiện một tàu do thám tình báo của Trung Quốc trên Biển Hoa Đông. Tàu này khi đó ở cách đảo Miyako khoảng 100 km về phía Đông Bắc và đang di chuyển về phía Thái Bình Dương. Theo dấu con tàu này, máy bay tuần tra đã phát hiện thấy năm tàu chiến khác của Trung Quốc, trong đó có một tàu khu trục có gắn tên lửa hành trình. Các tàu này đều đi về cùng một hướng.

Trung Quốc tăng cường tập trận trên biển

Hồi tháng 6, một đoàn gồm 11 tàu chiến của Trung Quốc, trong đó có một tàu ngầm, đã diễn tập bắn đạn thật và tiếp nhiên liệu cho một cuộc tập trận trên Thái Bình Dương. Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết họ đang theo dõi xem lần này Trung Quốc có tổ chức tập trận hay không.

Ngày 23/11, Trung Quốc thông báo nước này sẽ tiến hành các cuộc tập trận hải quân thường niên ở vùng biển phía Tây Thái Bình Dương vào cuối tháng này, đồng thời nhấn mạnh Bắc Kinh có quyền làm như vậy bất chấp những lo ngại trong khu vực về sức mạnh quân sự ngày càng tăng của nước này.

Thông báo được đăng tải trên trang web www.mod.gov.cn của Bộ Quốc phòng Trung Quốc viết: “Đó là cuộc tập trận thường niên, theo kế hoạch. Nó không nhằm vào bất cứ quốc gia hay mục tiêu nào và tuân thủ các luật và thông lệ quốc tế liên quan... Tự do hàng hải và các quyền hợp pháp khác của Trung Quốc không nên bị cản trở”. Thông báo không cho biết chi tiết về địa điểm của cuộc tập trận sắp tới.

Ở một phương diện khác, mạng Thời báo Hoàn cầu ngày 23/11 phân tích về chính sách đối ngoại quân sự của Bắc Kinh thời gian gần đây, trong đó khẳng định Trung Quốc cần tăng cường phối hợp với các nước xung quanh tổ chức diễn tập quân sự liên hợp, vì xét từ góc độ đối ngoại quân sự cũng như duy trì ổn định môi trường an ninh xung quanh, mang lại rất nhiều lợi ích cho Bắc Kinh. Trong đó, trước tiên là những nước có lợi ích chung, kế đến là các quốc gia cùng có nhu cầu về bảo vệ an ninh và ổn định khu vực.

Tờ báo cho rằng, hành động của lực lượng quân sự Trung Quốc càng minh bạch thì càng dễ loại bỏ những khiêu khích, suy đoán cực đoan của các nước. Ngoài ra còn nhằm phá vỡ thế bao vây, kiềm chế về quân sự của các nước và mở rộng không gian hoạt động. Diễn tập quân sự liên hợp đóng vai trò là hoạt động giao lưu quân sự giữa các nước trong thời kỳ hòa bình. Nó không những tạo ra vũ đài để các nước thể hiện và trình diễn sức mạnh “cơ bắp”, mà còn là một loại hình cạnh tranh sức mạnh mềm trong điều kiện mới.

Nhật Bản tăng cường khả năng răn đe quân sự

Theo báo Sankei (Nhật Bản), trong tổng số 203 lần lực lượng phòng vệ trên không (ASDF) Nhật Bản phải xuất kích khẩn cấp để đối phó với máy bay nước ngoài đe dọa xâm phạm không phận Nhật Bản (tính từ tháng 4-9/2011), số lần xuất kích để đối phó với máy bay Trung Quốc đã lên tới 83 lần, tăng 3,5 lần so với cùng kỳ năm 2010.

ASDF đang tăng cường bảo vệ khu vực tây nam Nhật Bản, với việc triển khai các phi đội máy bay chiến đấu F-15 tới căn cứ không quân Naha ở Okinawa từ năm 2009. Tuy nhiên, số lần xuất kích khẩn cấp tăng lên cho thấy sự gia tăng sức mạnh và hoạt động của không quân Trung Quốc.

Hiện có nhiều ý kiến lo ngại rằng cán cân sức mạnh không quân, hải quân ở biển Hoa Đông, nơi Nhật Bản được cho là chiếm ưu thế cho đến thời gian gần đây, đã bị phá vỡ. Do đó, việc duy trì và tăng cường sức mạnh răn đe cần thiết đang trở thành nhiệm vụ cấp bách đối Nhật Bản. Nguyên nhân khiến các lần xuất kích khẩn cấp gia tăng là do các máy bay Trung Quốc tăng cường tiếp cận không phận Nhật Bản sau vụ va chạm giữa tàu đánh cá Trung Quốc với tàu tuần tra của Nhật Bản gần quần đảo Senkaku năm 2010, và khuynh hướng này hiện không thay đổi. Vào đầu năm nay, nhiều lần máy bay Trung Quốc đã vượt qua khu vực cảnh giới phòng không và thâm nhập tới tận khu vực gần đường giới tuyến giữa Nhật Bản và Trung Quốc.

Hồi tháng 3 vừa qua, máy bay thu thập thông tin của Trung Quốc đã tiếp cận chỉ cách không phận Nhật Bản xung quanh quần đảo Senkaku khoảng 50 km. Đến tháng 8, máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã bám theo máy bay thu thập thông tin của ASDF đang hoạt động cảnh giới ở biển Hoa Đông và có ý định cản trở hoạt động này. Có vẻ như cánh tay của Trung Quốc đã vươn tới gần quần đảo Senkaku hơn.

Nhật Bản có sự hợp tác của quân Mỹ đóng ở Nhật Bản và hiện đang nắm quyền khống chế trên không, nhưng trong 2-3 năm qua, cán cân lực lượng không quân Nhật-Trung đã nghiêng về phía có lợi cho Trung Quốc về số lượng. Do đó, việc tăng cường năng lực phòng không, như bổ sung các đơn vị chiến đấu ở căn cứ Naha và triển khai rađa di động tới đảo Yonaguni, là việc đương nhiên.

Một vấn đề cấp bách nữa là việc lựa chọn và đưa vào sử dụng loại máy bay chiến đấu chủ lực thế hệ mới của ASDF. Loại máy bay chiến đấu chủ lực F-15 hiện nay được gọi là thế hệ máy bay thứ tư và đang trở thành loại máy bay cũ ở Mỹ. Trong khi đó, Trung Quốc đang phát triển loại máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ thứ năm và có khả năng triển khai trực chiến trong vòng 10 năm tới. Nếu Trung Quốc có loại máy bay tối tân này, việc đảm bảo quyền khống chế trên không của Nhật Bản sẽ khó khăn.

Mặc dù môi trường an ninh xung quanh Nhật Bản đang xấu đi, song các chính quyền ở Nhật Bản đã cắt giảm ngân sách quốc phòng trong 9 năm liên tục. ASDF yếu đi sẽ gây ra mối nguy hiểm cho Nhật Bản. Việc không sửa đổi ba nguyên tắc cấm xuất khẩu vũ khí cũng gắn với hậu quả là Nhật Bản không thể tham gia phát triển chung loại máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm với Mỹ và châu Âu. Do đó, việc thay đổi chính sách an ninh và đảm bảo ngân sách duy trì sức mạnh răn đe cần thiết là những nhiệm vụ không thể bỏ qua của Nhật Bản.

Giới quan sát nước ngoài cũng ghi nhận, những tháng gần đây Nhật Bản tăng cường sự hiện diện hải quân và can dự chính trị ngoại giao đối với tranh chấp tại vùng biển Đông Nam Á. Hành động này góp phần quốc tế hóa vấn đề Biển Đông và là cách để gây phiền phức cho Bắc Kinh tại vùng biển phía nam Trung Quốc. Nhật Bản cũng mở rộng quan hệ phối hợp với Úc và Ấn Độ trên nhiều lĩnh vực, trong đó có hoạt động hải quân ở Ấn Độ Dương và Nam Thái Bình Dương. Đây là biện pháp lấy công làm thủ. Bên cạnh đó, để phối hợp với chủ trương trở lại châu Á của Mỹ để kiềm chế phòng ngừa Trung Quốc./.

Lưu Việt

Tàu chiến Trung Quốc trong một cuộc tập trận

Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì tiếp người đồng cấp Nhật Bản Koichiro Gemba, Bắc Kinh, 23/11

Nguồn Tổ Quốc: http://www.toquoc.gov.vn/Thongtin/O-Cua-Chau-A/Quan-He-Nhat-Trung-Hop-Tac-Kiem-Che-Va-Ran-De.html