Rủi ro từ sở hữu chéo

Gốc
“Sở hữu chéo, đầu tư chéo hiện được coi là vấn đề phức tạp nhất của thị trường tài chính Việt Nam”. Đó là nhận định của Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia- Vũ Viết Ngoạn trước tình trạng các ngân hàng thương mại (NHTM) coi sở hữu chéo như một công cụ để tái cơ cấu.

CôngThương - Tại NHTM Cổ phần bưu chính Liên Việt, Công ty Bưu chính Việt Nam chiếm tỷ lệ sở hữu 12,5%, Công ty CP Him Lam sở hữu 10,4%, Công ty Chứng khoán Liên Việt chiếm 9,5% và 62,6% còn lại dành cho các cổ đông khác, trong đó có Chủ tịch HĐQT Him Lam. Câu hỏi đặt ra, ai là người đang nắm quyền thật sự ở Ngân hàng Bưu chính Liên Việt?

Theo quy định về tỷ lệ vốn góp nhằm hạn chế sở hữu chéo, đầu tư chéo của Việt Nam: Một tổ chức không được đầu tư vào tổ chức tín dụng khác quá 10%, cá nhân không được quá 5%. TS. Vũ Viết Ngoạn- trong một hội thảo tìm kiếm giải pháp cho thị trường tài chính Việt Nam - cho hay: “Thực tế vẫn có những sở hữu cá nhân chiếm phần vốn tại ngân hàng nhiều hơn 5% và tổ chức lớn hơn 10%, bằng cách thông qua người quen và không đứng tên”.

Tình trạng sở hữu chéo có nguyên nhân từ kinh tế vĩ mô và tăng vốn điều lệ. Thời kỳ tăng trưởng nóng, các ngân hàng đã thông qua sở hữu chéo để tăng vốn.Từ đó đến nay, nền kinh tế chứng kiến nhiều trường hợp sở hữu chéo, đầu tư chéo gây hệ lụy nghiêm trọng cho hệ thống tài chính, đó cũng là gốc của nợ xấu hiện nay.

TS. Nguyễn Xuân Thành:

Cùng với sở hữu chéo, ở Việt Nam còn có các công ty cổ phần đầu tư tài chính hoạt động như một DN, không bị quản lý bằng các quy định của một định chế tài chính, không cần công bố thông tin... Nhờ nguồn vốn dồi dào, các nhóm đầu tư này vừa sở hữu DN phi tài chính, vừa sở hữu NHTM.

Sự chồng chéo trong sở hữu lẫn nhau giữa DN và ngân hàng, giữa ngân hàng và ngân hàng gây nhiều ảnh hưởng. TS. Nguyễn Xuân Thành- Phó giám đốc Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright Việt Nam- cho biết, hầu hết các tập đoàn kinh tế và doanh nghiệp nhà nước (DNNN) lớn của Việt Nam đều sở hữu một NHTM cổ phần. Các NHTM này huy động vốn rồi lại cho chính chủ sở hữu vay. Các DNNN lúc này vừa là chủ nợ, vừa là chủ sở hữu các NHTM. Thanh khoản của các NHTM được bảo đảm nhờ lượng tiền gửi lớn của chủ sở hữu là các DNNN và quyền kiểm soát thuộc về nhà đầu tư lớn. Ông Thành nói: “Nguồn vốn này là tiền đề cho ngân hàng này sở hữu ngân hàng khác, tạo ra vòng tròn sở hữu chéo phức tạp giữa các ngân hàng trong cùng hệ thống”.

Sở hữu chéo rất dễ bị lạm dụng bởi nó tạo cơ hội để cổ đông sử dụng định chế tài chính như một công cụ để đầu tư, cấp vốn theo mục đích riêng. Hệ quả là dẫn tới những giao dịch tài chính vượt ra ngoài khuôn khổ an toàn theo quy định của pháp luật, thoát ly khỏi vòng kiểm soát của các cơ quan quản lý. Cơ cấu sở hữu chéo giúp các ngân hàng “lách”hầu hết quy định đảm bảo an toàn vốn. “Theo quy định, vốn điều lệ ngân hàng tối thiểu là 3.000 tỷ đồng, nhưng nhiều đơn vị công bố chỉ số an toàn vốn là 40%, với tỷ lệ này, nợ xấu có lên đến 10-20% vẫn không lo mất vốn. Đó không phải là vốn thực, mà các nhà đầu tư vay ngân hàng này góp vốn vào ngân hàng khác” - TS. Thành nói.

Khẳng định quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng phải được thúc đẩy mạnh mẽ, ông Sanjay Karla - Trưởng đại diện Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tại Việt Nam- cảnh báo, sở hữu chéo không phải là giải pháp tái cấu trúc hiệu quả, mà thường tạo ra các bong bóng tài sản, tạo ra nợ xấu trên thị trường.

Hải Vân

PHẢN HỒI

Tin nóng

Tin mới