Thách thức và cơ hội cho du lịch Việt Nam khi gia nhập AEC

Gốc
QĐND - Sang năm 2016, khoảng 1,4 triệu lao động trực tiếp và gián tiếp trong ngành du lịch của Việt Nam sẽ bước vào cuộc đua giành việc với chính những người hàng xóm ASEAN. Về lý thuyết, những người giỏi nghề sẽ không còn bị giới hạn trong phạm vi biên giới và dù ở chính đất nước mình, nếu không giỏi nghề, anh sẽ mất việc. Đó là thách thức và cũng là cơ hội lớn cho những lao động du lịch.

Trước tiên hãy nói về thách thức. Theo lộ trình, đến cuối năm 2015 Việt Nam sẽ chính thức gia nhập Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC). Để thúc đẩy quá trình hình thành AEC, các quốc gia thành viên ASEAN chú trọng tự do hóa 3 lĩnh vực lớn là: Thương mại hàng hóa; thương mại dịch vụ; đầu tư, tài chính và lao động. Việt Nam có lượng lao động lớn nhưng tay nghề chưa cao, lại có nhiều hạn chế về sử dụng ngoại ngữ, khả năng làm việc nhóm, kỷ luật lao động, tính triệt để, tính chuyên nghiệp… Những hạn chế này có thể nói là khó khắc phục trong “một sớm một chiều”.

Thực tế cũng cho thấy, về cơ bản lao động du lịch của Việt Nam vẫn chưa có khả năng vươn tầm ra quốc tế. Điều này có nguyên nhân sâu xa từ công tác đào tạo, dạy nghề. Mà dạy nghề theo “chuẩn” nào thì các trường đào tạo nghề cũng như các doanh nghiệp chưa thống nhất. Hiện công tác đào tạo của ta đang lâm vào tình trạng “loạn tiêu chuẩn”. Ở cấp quốc gia, hiện tại ta có 3 bộ tiêu chuẩn dành cho đào tạo lao động nói chung (trong đó có nghề du lịch), đó là Tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn VTOS, tiêu chuẩn nghề của Ma-lai-xi-a; chưa kể đến bộ tiêu chuẩn nghề của ASEAN cũng đang được chúng ta nghiên cứu và tham khảo.

Thách thức và cơ hội cho du lịch Việt Nam khi gia nhập AEC - Ảnh 1

Trình diễn múa dân gian phục vụ khách du lịch ngay trên bãi biển tại đảo Putri, Gia-các-ta, In-đô-nê-xi-a.

Ông Hà Văn Siêu, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch, cho biết: “Những bộ tiêu chuẩn nghề này được Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đưa vào áp dụng tại các trường nghề. Việc áp dụng nhiều bộ tiêu chuẩn đó có lý do khách quan là thời gian trước lao động của ta hướng qua các thị trường lao động châu Âu, Ma-lai-xi-a. Về lý thuyết, Tổng cục Du lịch chỉ có thể đề xuất Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội điều chỉnh. Tuy vậy, ở 10 trường nghề chuyên về đào tạo lao động du lịch của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã đào tạo theo hướng chuẩn hóa tay nghề của ASEAN. Nói chung, trình độ của lao động du lịch Việt Nam không kém so với lao động du lịch trong khu vực”.

Hiện tượng “loạn tiêu chuẩn” này có nguyên nhân từ việc lao động Việt Nam đi quá nhiều nước và mỗi nước, mỗi khu vực lại có đòi hỏi riêng về trình độ, tay nghề lao động của nước mình (ví dụ như tiêu chuẩn VTOS do châu Âu giúp đỡ xây dựng). Nhiều người cho rằng, “loạn tiêu chuẩn” chưa hẳn là một cái hại vì lao động của ta sẽ được đào tạo nhiều hơn, nhưng thực tế cho thấy, đào tạo dàn trải sẽ dẫn đến nguy cơ thiếu chuyên sâu. Ví dụ như, trong lĩnh vực du lịch có 6 nghề thu hút nhiều lao động nhất (lễ tân, buồng, phục vụ nhà hàng, chế biến món ăn, điều hành du lịch, đại lý lữ hành) đã được các nước ASEAN chú ý phát triển chuyên sâu. Liệu rằng lao động du lịch của ta có cạnh tranh được với bạn khi “ôm đồm” quá nhiều tiêu chuẩn? Đó cũng là một thách thức không thể bỏ qua.

Vậy cơ hội của ta còn lại những gì? Đầu tiên phải nhắc đến lợi thế về loại hình du lịch khám phá vốn đang là xu hướng chủ đạo của ngành du lịch Việt Nam. “Tài nguyên” cho loại hình du lịch này ở ta còn rất nhiều. Trong thời gian qua, những lễ hội ruộng bậc thang, lễ hội hoa tam giác mạch, lễ hội đường phố, du lịch làng nghề, phố cổ liên tục được mở ra và thu hút số lượng khách tham quan nhiều đến kinh ngạc. Điều đó chứng minh rằng các địa phương, doanh nghiệp đã chú trọng đến những "đặc sản" vùng miền này và bắt đầu biết cách khai thác, phát huy. Mới đây, chúng tôi có cuộc trò chuyện với anh Nguyễn Tiến Đạt, Phó giám đốc Công ty Du lịch TransViet Travel. Công ty vừa quảng bá cho sản phẩm du lịch mới, đó là du lịch Mùa lúa chín ở Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội). Ngay trong tháng đầu, sản phẩm du lịch này đã được du khách trong nước và quốc tế đặt kín chỗ. Mới thấy, nếu biết cách khai thác thì bất cứ "đặc sản" vùng miền nào cũng có thể trở thành sản phẩm du lịch.

Nhiều chuyên gia ngành du lịch bày tỏ tin tưởng rằng loại hình du lịch khám phá sẽ còn phát triển mạnh ở Việt Nam. Thực tế sinh động từ nhiều cường quốc du lịch như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan gợi cho ta nhiều bài học quý. Anh Nguyễn Tiến Đạt kể rằng, khi sang Nhật Bản tham dự một tua du lịch khám phá làng quê, anh thấy họ đã tận dụng từ người nông dân cho đến nền đất trong gian nhà để làm du lịch. Vì vậy, du khách rất thích thú khi được trải nghiệm lối sống của người Nhật cách đây hàng trăm năm. Chuyến đi đó đã đem lại gợi ý cho sản phẩm du lịch ở nhà dân (homestay) đang được tổ chức tại làng Đường Lâm của Công ty TransViet Travel. Trong thực tế, khách du lịch quốc tế luôn mong muốn tìm hiểu văn hóa bản địa. Muốn vậy, chỉ có thể tìm hiểu qua những người lao động du lịch bản địa, những người am tường và đầy lòng tự hào, kiêu hãnh với văn hóa, lịch sử, thắng cảnh trên đất nước mình. Có thể nói, đó là cơ hội trước mắt cho lao động du lịch Việt Nam.

Về lâu dài, ngành du lịch Việt Nam chắc chắn vẫn cần phải phát triển những loại hình du lịch khác như nghỉ dưỡng, du lịch hội thảo-tổ chức sự kiện-triển lãm (MICE) và nhiều loại hình du lịch khác nữa. Chúng ta sẽ cần nhiều “chuyên gia” trong lĩnh vực này và những “chuyên gia” đó không ai khác lại chính là những lao động du lịch đến từ các nước trong khu vực.

Bài và ảnh: ĐÔNG HÀ

Tin nóng

Tin mới