Thách thức với Bồ Đào Nha thời "hậu giải cứu"

Gốc
Liên hiệp châu Âu (EU) vừa đề xuất gói cứu trợ Bồ Đào Nha trị giá 80 tỷ ơ-rô (khoảng 115 tỷ USD), sau khi Chính phủ nước này chính thức đề nghị tới EU giải cứu. Những điều kiện ngặt nghèo kèm theo gói cứu trợ, cùng với chính sách kinh tế khắc khổ thời "hậu giải cứu" đang đặt ra nhiều thách thức cho "nạn nhân" tiếp theo của cuộc khủng hoảng nợ công ở châu Âu này.

Đề xuất trên được đưa ra tại cuộc họp của Bộ trưởng Tài chính các thành viên EU trong hai ngày 8 và 9-4 vừa qua, tại Gô-đô-lô (Hung-ga-ri). Hiện Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tiến hành đàm phán với chính quyền Li-xbon, Ủy ban châu Âu (EC và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) việc triển khai gói cứu trợ. Dự kiến, IMF góp một phần ba vốn gói cứu trợ chung; EU chịu trách nhiệm phần còn lại. EU hy vọng có thể giải ngân khoản tài chính sớm nhất vào giữa tháng 5 tới, trước thời điểm nước này tổ chức tổng tuyển cử ngày 5-6. Khó khăn chồng chất về tài chính đẩy Bồ Đào Nha lún sâu hơn vào khủng hoảng kinh tế - xã hội và là lý do khiến Li-xbon cầu viện bên ngoài. Bồ Đào Nha trở thành 'nạn nhân' thứ ba trong Khu vực đồng tiền chung châu Âu (sau Hy Lạp và Ai-len) trong vòng một năm qua phải cầu viện EU và IMF giải cứu. Bồ Đào Nha rơi vào khủng hoảng chính trị, sau khi Chính phủ của Thủ tướng G.Xô-cra-tết sụp đổ ngày 23-3 vừa qua, do phe đối lập chiếm đa số trong QH bác kế hoạch 'thắt lưng buộc bụng' của Chính phủ nhằm giảm thâm hụt ngân sách và nợ công. Động thái trên buộc Tổng thống nước này C.Xin-va ngày 31-3 phải giải tán QH và ấn định tổng tuyển cử trước thời hạn ngày 5-6 tới. Cùng với khủng hoảng chính trị, chi phí vay mượn tăng nhanh đẩy Bồ Đào Nha vào khủng hoảng nợ nghiêm trọng, khiến Chính phủ tạm quyền của ông Xô-cra-tết ngày 6-4 phải tuyên bố xin bảo lãnh vỡ nợ từ EU. Trong khi đó, các hãng đánh giá tín dụng liên tiếp hạ mức xếp hạng tín dụng của Chính phủ Bồ Đào Nha. Chỉ trong chưa đầy một tháng, hãng Moody's hai lần hạ mức xếp hạng tín dụng của Bồ Đào Nha. Chính phủ Bồ Đào Nha cũng thừa nhận không đáp ứng được mục tiêu cắt giảm thâm hụt ngân sách năm 2010. Mức thâm hụt lên tới 8,6% GDP, cao hơn mục tiêu là 7,3%. Tình hình nghiêm trọng tới mức các quan chức tài chính ở châu Âu đều cho rằng, nếu không được cứu trợ, chắc chắn Bồ Đào Nha sẽ vỡ nợ. Lãi suất trái phiếu Chính phủ Bồ Đào Nha tăng cao, hồi đầu tháng 4 lãi suất trái phiếu mười năm lên 7,78%, cao nhất kể từ khi nước này gia nhập khu vực đồng ơ-rô. Để đổi lấy khoản cứu trợ trên, lẽ dĩ nhiên Li-xbon phải chấp nhận một số điều kiện hết sức khắc nghiệt về cải cách kinh tế và siết chặt chi tiêu chính phủ. Giới chuyên gia cho rằng, các yêu cầu của phía cứu trợ, như cắt giảm chi tiêu công hơn nữa, tăng thuế, đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp, cải cách thị trường lao động cũng như cân đối khả năng thanh toán trong khu vực tài chính... có thể còn khắc nghiệt hơn cả các biện pháp siết chặt kinh tế của Thủ tướng Xô-cra-tết vừa bị QH nước này bác bỏ. Trong khi đó, theo giới phân tích kinh tế, kế hoạch giải cứu của EU và IMF không phải là 'cây đũa thần' giúp Bồ Đào Nha giải quyết hết khó khăn hiện nay. Theo Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), với lãi suất của gói cứu trợ EU/IMF dự kiến 4%-5%, Li-xbon phải bảo đảm tăng trưởng trung bình 5%/năm mới có thể thu hẹp được thâm hụt ngân sách, về mức trần 3% GDP theo quy định của EU. Dự báo kinh tế Bồ Đào Nha tăng trưởng âm khiến mục tiêu này càng khó đạt được. Thực tế, Hy Lạp và Ai-len tiếp tục đối mặt nhiều thách thức sau khi được EU và IMF giải cứu, trong khi thực lực hai nền kinh tế này mạnh hơn nhiều so Bồ Đào Nha. Nền kinh tế Bồ Đào Nha bị coi là có sức cạnh tranh yếu kém nhất trong khu vực đồng ơ-rô, chỉ tăng trưởng trung bình khoảng 1,3% trong giai đoạn 2000-2008, thấp hơn nhiều so các mức 4% và 5%/năm của Hy Lạp và Ai-len. Theo kế hoạch Bồ Đào Nha phải cần tới 20 tỷ ơ-rô để thanh toán các khoản nợ trong năm 2011, trong đó cấp bách nhất là khoản nợ 4,5 tỷ ơ-rô phải thanh toán trước giữa tháng này. Trong bối cảnh đó, dù biết rằng cầu viện bên ngoài là thừa nhận thất bại, nhưng quyết định của Thủ tướng Xô-cra-tết là lối thoát duy nhất cho Bồ Đào Nha. Thậm chí, có ý kiến nhận định đây là bước đi có trách nhiệm của chính quyền Li-xbon. Dù vậy, giới phân tích vẫn dự đoán, các cuộc thương lượng sắp tới giữa hai phe cầm quyền và đối lập ở Bồ Đào Nha về các điều kiện tiên quyết để nhận cứu trợ sẽ rất khó khăn, nhất là việc điều chỉnh đường lối phát triển kinh tế. Khi cuộc tổng tuyển cử trước thời hạn đang đến gần, người dân Bồ Đào Nha lo ngại bất đồng trong đối thoại giữa các nhà lãnh đạo chính trị có nguy cơ làm chệch hướng tiến trình tìm kiếm giải pháp cho những khó khăn hiện nay. Một nhóm khoảng 50 nhân vật có ảnh hưởng ở Bồ Đào Nha, gồm các cựu tổng thống và chủ doanh nghiệp lớn, đã gửi thư hối thúc các chính đảng ở nước này thống nhất kế hoạch hành động để nhanh chóng đưa Bồ Đào Nha thoát khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế - chính trị, khôi phục lòng tin của cộng đồng quốc tế.

Tin nóng

Tin mới