Thất bại trong chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông: Ai chịu trách nhiệm?

Gốc
Chiều ngày 15-8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận và cho ý kiến sau khi nghe Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội báo cáo về việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo đảm chất lượng và chương trình, sách giáo khoa (SGK) phổ thông. Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu nêu vấn đề: "Trách nhiệm của Chính phủ ra sao? Bộ Tài chính thế nào? Chính quyền địa phương như thế nào? Trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo như thế nào? thì Báo cáo giám sát đang thiếu những địa chỉ cụ thể”.

ảnh: Hồng Vĩnh

Kiểm tra, giám sát chưa chặt chẽ

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Quốc hội Đào Trọng Thi, Trưởng đoàn giám sát cho hay, công tác quy hoạch phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục phổ thông (GDPT) còn chậm, chưa theo kịp yêu cầu ngày càng cao và sự đổi thay của cuộc sống. Thời gian đầu chưa có quy hoạch, việc xây dựng các cơ sở giáo dục còn mang tính tự phát, tùy thuộc vào điều kiện của từng địa phương. Công tác quản lý loại hình giáo dục này còn yếu. Còn có sự chồng chéo về trách nhiệm quản lý giữa các Bộ: Giáo dục và Đào tạo; Kế hoạch và Đầu tư; Lao động, Thương binh và Xã hội - dẫn đến sự thiếu thống nhất và quản lý lỏng lẻo, sơ hở. Theo ông Thi, hành lang pháp lý chưa đầy đủ để điều chỉnh hoạt động, đặc biệt là cơ chế để đánh giá chất lượng giáo dục của các trường phổ thông có yếu tố nước ngoài. Vì vậy, sự phát triển mô hình giáo dục này còn nặng tính tự phát, thiếu sự kiểm soát từ phía các cơ quan chức năng, chất lượng giáo dục chưa tương xứng với học phí GD-ĐT, không bảo đảm được quyền lợi của người học. Việc quản lý nội dung chương trình giáo dục của các cơ sở GDPT còn nhiều bất cập, nhất là đối với các trường 100% vốn đầu tư nước ngoài và phương thức dạy học song ngữ.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận chấp thuận kết quả của đoàn giám sát. Tuy nhiên, ông Luận cho rằng, chi phí đạo tạo cho GDPT là rất lớn 20% GDP chi cho GD-ĐT không chỉ cho Bộ Giáo dục và Đào tạo. Vì vậy, tiền có tăng, nhưng chi cho từng nhà trường, số lượng sinh viên thì không đảm bảo, chưa đầy đủ, như nhà công vụ, trang thiết bị dạy học chưa được đầy đủ, không có tiền để mua thay thế thiết bị, hay hóa chất thí nghiệm trong dạy học.

Chưa thấy rõ trách nhiệm của ai?

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu bày tỏ băn khoăn khi đặt câu hỏi "Việc áp dụng thông tin vào trong các trường học như thế nào? và Việt Nam đứng thứ mấy trong các nước trong khu vực?”.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Kso Phước thì cho rằng: "Cái chính là tập trung vào SGK. Quốc hội phải xác định vai trò vị trí của GDPT trong cuộc đời con người, những kiến thức cơ bản về cuộc sống, gia đình, con người nên GDPT là vô cùng quan trọng”. Ông Phước băn khoăn: "Tại sao chúng ta cứ giằng co trao đổi nhiều về SGK? phải gỡ then chốt là cái gì? Phải nêu ra những cuộc cải cách có gì mới, cái gì cần khắc phục sửa chữa. Tại sao đến nay chương trình SGK chưa hạ màn mà vẫn còn tranh cãi cả 3 cấp. Đến nay chương trình, SGK cho trường chuyên cũng chưa có”. Từ đó ông Phước nhận định "qua báo cáo giám sát thấy bức tranh về giáo dục thì được, còn về SGK thì chưa sâu”.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ Phan Xuân Dũng cho rằng, báo cáo liên quan đến 3 vấn đề, gồm chất lượng, chương trình và SGK. Thế nhưng, 3 vấn đề trên chưa trả lời được vấn đề cốt lõi. "Nhiều số liệu, nhưng chưa giải quyết được vấn đề”-ông Dũng nhận định. "Các kiến nghị về 3 nội dung trên cần bám sát hơn vì mục đích cuối cùng là chất lượng. Thế nhưng, giờ vấn đề quan trọng để giải quyết 3 vấn đề trên là huy động nguồn lực của nhân dân thì vẫn thấy thiếu”-ông Dũng nói. Theo ông Nguyễn Hạnh Phúc, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, báo cáo giám sát chưa thấy rõ trách nhiệm của ai trong những hạn chế, yếu kém trong việc biên soạn SGK, chưa đánh giá về chất lượng giáo vụ phục vụ cho SGK, chưa đánh giá về mạng lưới các trường phổ thông khi có tình trạng "thiếu học sinh, thừa giáo viên, trường học”.

Thiếu những "địa chỉ cụ thể”

Đó là nhận định của Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển, SGK đang thiếu hơi thở thời đại, hơi thở thực tiễn. "Thiếu thời đại chính là xu thế phát triển hiện nay trong xu hướng hội nhập. Còn thiếu thực tiễn là nằm ở văn hóa Việt Nam, từng dân tộc một” - ông Hiển nói. Theo ông Hiển, SGK đang nặng về kiến thức mang tính "bác học” mà thiếu tính "phổ thông.” Đó giải thích vì sao học sinh lại chán lịch sử như vậy?. Nó chính là nguyên nhân gây áp lực cho học sinh, và giáo viên, dẫn đến lúng túng. "Vấn đề đặt ra là ngành giáo dục phải vì lợi ích của người dân mà thắng lợi ích của ngành” - ông Hiển nhấn mạnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội Trương Thị Mai bày tỏ quan điểm đồng tình và cho rằng, trọng điểm của giám sát là chương trình, SGK phổ thông, nhưng không thể không nói đến nguồn lực, mạng lưới, tổ chức. Đây là vấn đề xã hội rất quan tâm. Theo bà Mai, về chất lượng GDPT, nếu làm rõ được thì xã hội sẽ có độ tin cậy cao, đặc biệt cần phát triển mạnh mẽ hơn nữa về giáo dục ngoài công lập, với tư tưởng khuyến khích xã hội hóa. "20% GDP là không đủ cho giáo dục, nhưng xã hội đã "đưa bàn tay” ra cùng với ngân sách nhà nước giúp cho GDPT đạt được như ngày hôm nay. Vì vậy có thể nói, sự tham gia của xã hội là rất lớn, cần đề cập cho nó rõ ràng”-bà Mai nói.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý cho rằng, việc đánh giá và nhận định về chương trình, và SGK nên toàn diện hơn. "Ngoài việc đánh giá nhận xét rất rõ ràng như: việc đánh giá phân ban thất bại thì chương trình, SGK có thành công không? Chất lượng giáo dục ra sao? Chương trình giáo dục ra sao, đã đạt chưa? Có phải chúng ta đang làm ngược khi viết SGK trước rồi làm chương trình sau? - ông Lý băn khoăn. Theo ông Lý, báo cáo giám sát đang "thiếu địa chỉ cụ thể”, thiếu "bàn tay nhạc trưởng”, thiếu niềm tin của xã hội vào giáo dục. Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cũng chỉ rõ: "Trách nhiệm của Chính phủ ra sao? Bộ Tài chính thế nào? Chính quyền địa phương như thế nào? Trách nhiệm của Bộ Giáo dục và đào tạo như thế nào? thì báo cáo giám sát đang thiếu những địa chỉ cụ thể”.

H.Vũ

Cần minh bạch hóa thủ tục hải quan

Sáng ngày 15-8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Hải quan sửa đổi. Tờ trình của Chính phủ cho thấy, dự án Luật Hải quan sửa đổi lần này đã tập trung vào cải cách thủ tục hải quan; nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý hải quan, phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại. Việc sửa đổi còn nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi của pháp luật hải quan, phù hợp với văn bản pháp luật có liên quan và thực tế hoạt động xuất nhập khẩu; kiện toàn hệ thống tổ chức hải quan. Qua thảo luận, đa số ý kiến tán thành với nhiều nội dung được sửa đổi trong dự án Luật. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng như hiện nay cần sửa đổi Luật phải theo hướng nâng cao hơn nữa vai trò của hải quan trong việc thúc đẩy hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa; đồng thời hạn chế tác động tiêu cực của các biện pháp chống buôn lậu.

Thùy Dương

Tin nóng

Tin mới