'Thời gian vàng' trong cấp cứu đột quỵ não được mở rộng đến 24 giờ

Gốc
ThS.BS Phan Đăng Lộc, Khoa Bệnh lý mạch máu não - Bệnh viện Nhân dân 115 cho biết, nếu trước đây các phương pháp điều trị đột quỵ nhồi máu não cấp bị giới hạn bởi cửa sổ thời gian (tính từ lúc khởi phát đột quỵ) như thuốc tiêu sợi huyết - trong 4,5 giờ hay can thiệp mạch máu não lấy huyết khối thường quy - trong 6 giờ thì hiện nay phương pháp can thiệp mạch máu não đã mở rộng cửa sổ điều trị có thể lên đến 24 giờ.

Vừa qua, Bệnh viện Nhân dân 115 tiếp nhận trường hợp bà B.T.N, 78 tuổi ở tỉnh Tây Ninh nhập viện vì liệt nửa người phải. Bà N có tiền căn tăng huyết áp và điều trị đều.

Khoảng 12 giờ 30 phút ngày nhập viện, bệnh nhân B.T.N đột ngột liệt nửa người phải, nhập viện bệnh viện tuyến trước. Tại đây ghi nhận tình trạng bệnh nhân lơ mơ, liệt nửa người phải hoàn toàn. Bệnh nhân đã được được chụp CT scan sọ não chưa ghi nhận tổn thương. Bệnh nhân được tiếp tục chụp MRI não sau đó 4 giờ, vẫn chưa thấy tổn thương não. Bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi nhồi máu não và chuyển đến Bệnh viện Nhân dân 115 lúc 19 giờ 51 phút.

Tại Bệnh viện Nhân dân 115, bệnh nhân nhanh chóng được hội chẩn khẩn với khoa Bệnh lý mạch máu não. Tình trạng bệnh nhân liệt nửa người phải, lơ mơ, điểm đột quỵ NIHSS 20 (mức độ nặng). Bệnh nhân đến với bệnh viện ở giờ thứ 8 kể từ lúc khởi phát đột quỵ, vốn đã nằm ngoài các cửa sổ điều trị cấp như tiêu sợi huyết tĩnh mạch (giới hạn trong 4,5 giờ tính từ lúc khởi phát triệu chứng) và can thiệp mạch máu não thường quy (trong vòng 6 giờ).

Tuy nhiên, qua phim MRI não của bệnh nhân trước đó, các bác sĩ phát hiện mặc dù tổn thương não chưa thấy trên MRI nhưng bệnh nhân bị tắc động mạch cảnh trong trái đoạn trong sọ (một mạch máu chủ chốt cung cấp máu cho não) và có tuần hoàn bàng hệ phía sau động mạch bị tắc còn khá tốt.

Đánh giá đây là trường hợp đột quỵ nhồi máu não nặng, tuy nằm ngoài cửa sổ điều trị cấp thông thường nhưng có thể các tế bào não của bệnh nhân vẫn còn chưa tổn thương hoại tử nặng nề, vẫn đang được duy trì sự sống bởi hệ thống mạch máu phụ bàng hệ, êkip trực với sự chỉ đạo tích cực của TS.BS Nguyễn Huy Thắng - Trưởng khoa Bệnh lý mạch máu não Bệnh viện Nhân dân 115 đã nhanh chóng chụp phim CT mạch máu não để đánh giá lại chính xác mức độ tổn thương não và vị trí mạch máu bị tắc nghẽn của bệnh nhân. Kết quả đã xác định được vị trí động mạch bị tắc nghẽn, đồng thời nhận thấy các tế bào não vẫn còn rất tốt, do đó bệnh nhân vẫn còn cơ hội điều trị can thiệp mạch máu não.

(Ảnh minh họa)

Sau hơn 1 giờ tiến hành thủ thuật, bệnh nhân đã được lấy hết huyết khối gây tắc nghẽn và tái thông hoàn toàn động mạch cảnh trong trái. Bệnh nhân từ trạng thái lơ mơ, liệt nửa người khi nhập viện đã nhanh chóng phục hồi, có thể giao tiếp được người nhà và phục hồi vận động ngoạn mục nửa người phải, tự ngồi dậy được.

Sau đó bệnh nhân tỉnh táo, nói chuyện rõ, cải thiện tốt chức năng ngôn ngữ, sức cơ nửa người phải 4/5, bệnh nhân tự đi lại được. Bệnh nhân được xuất viện sau 5 ngày điều trị.

ThS.BS Phạm Nguyên Bình - Khoa Bệnh lý mạch máu não Bệnh viện Nhân dân 115 cho biết, trong bệnh lý đột quỵ, đột quỵ nhồi máu não chiếm tỷ lệ cao nhất 85%. Đột quỵ nhồi máu não gây ra bởi tình trạng tắc nghẽn động mạch não cấp tính, dẫn đến suy giảm dòng máu nuôi tại vùng nhu mô não do động mạch đó chi phối. Nếu tình trạng mạch máu bị tắc nghẽn kéo dài sẽ dẫn đến tổn thương thiếu máu não không hồi phục được và gây ra những khiếm khuyết thần kinh vĩnh viễn dẫn đến tàn phế và tử vong.

Bằng cách sử dụng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh học hiện đại, các bác sĩ sẽ xem xét tình trạng nhu mô não và hệ thống mạch máu não. Nếu bệnh nhân vẫn còn chỉ định, phương pháp can thiệp sẽ được tiến hành nhằm tái thông mạch máu, đem lại cho bệnh nhân khả năng phục hồi tốt hơn, giảm di chứng tàn phế và tử vong. Điều này đem đến cho bệnh nhân nhiều cơ hội được điều trị hơn.

Tuy nhiên, các bác sĩ khuyến cáo việc mở rộng cửa sổ điều trị chỉ áp dụng được trên một số ít bệnh nhân nhập viện trễ nhưng thỏa các tiêu chuẩn về hình ảnh học. Do đó bệnh nhân khi có triệu chứng đột quỵ vẫn cần nhanh chóng đến bệnh viện càng sớm càng tốt để có cơ hội điều trị nhiều hơn.

Mai Phương