Thúc đẩy quyền tự do báo chí, tránh lạm quyền

Gốc
QĐND - Đánh giá cao vai trò, vị trí của báo chí trong xã hội, trong phiên thảo luận sáng 26-11, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa để các cơ quan báo chí phát huy vai trò, bảo đảm quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận theo Hiến pháp năm 2013, đồng thời hạn chế việc lạm dụng quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận để xâm hại lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc, lợi ích cộng đồng, xâm hại quyền và lợi ích cá nhân, tổ chức khác…

Bảo đảm quyền tự do báo chí

Bảo đảm tốt hơn quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận là mục tiêu hàng đầu của việc sửa đổi Luật Báo chí lần này, theo đúng chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước và tinh thần của Hiến pháp năm 2013. Đa số đại biểu Quốc hội đều nhất trí với quan điểm này và đánh giá việc sửa đổi Luật Báo chí là cần thiết, hợp lý.

Theo đại biểu Trần Hồng Thắm (Cần Thơ), dự thảo luật dành hẳn một chương quy định về quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận theo tinh thần Hiến pháp năm 2013. Theo đó, Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận. Báo chí, nhà báo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ, không ai được hạn chế, cản trở. Dự thảo luật cũng khẳng định lại, Nhà nước không kiểm duyệt báo chí trước khi đăng, phát sóng. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, quy định như vậy vẫn còn chung chung, cần được tiếp tục nghiên cứu để quy định rõ hơn.

Thúc đẩy quyền tự do báo chí, tránh lạm quyền - Ảnh 1

Đại biểu Nguyễn Hữu Thuận (nhà báo Thuận Hữu) phát biểu tại hội trường, ngày 26-11. Ảnh: CHIẾN THẮNG

Để bảo đảm quyền tự do báo chí, đại biểu-nhà báo Đoàn Nguyễn Thùy Trang (TP Hồ Chí Minh) đề xuất, cần thực hiện nghiêm túc quy chế phát ngôn nhằm cung cấp thông tin đầy đủ tới các cơ quan báo chí, “không để lại những khoảng trống thông tin cho những suy nghĩ, những đồn đoán đến từ những nguồn thông tin không chính thống”; có cơ chế bảo đảm quyền tác nghiệp của các nhà báo; bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của nhà báo và của cơ quan báo chí. “Dự thảo Luật Tiếp cận thông tin không điều chỉnh việc cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan báo chí và nhà báo phục vụ hoạt động báo chí. Như vậy, Luật Báo chí phải quy định cụ thể về quyền, nghĩa vụ của nhà báo và cơ quan báo chí trong việc tiếp cận thông tin”, đại biểu phát biểu.

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh) đánh giá: “Cá nhân tôi nhận thức, thành tựu của sự nghiệp báo chí cũng tương tự như sự nghiệp cải cách tư pháp. Thành tích và công lao của báo chí Việt Nam từ 30 năm qua không kém bất cứ ngành hay lĩnh vực nào, nhất là trong việc bảo vệ quyền dân chủ, xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền...". Đại biểu cho biết, pháp luật quốc tế cũng thừa nhận quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, nhưng “họ cũng quy định giới hạn như thế nào”.

Đại biểu Nguyễn Hữu Thuận (nhà báo Thuận Hữu, Đoàn Bà Rịa-Vũng Tàu) cho rằng, “giải thích nhà báo đang tác nghiệp không phải thi hành công vụ” chưa thỏa đáng. Cùng với đó, đại biểu cũng đề nghị có những quy định cụ thể để Hội Nhà báo Việt Nam bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của nhà báo, hội viên; có danh hiệu nghề nghiệp dành cho các nhà báo như các thầy thuốc, nhà giáo, văn-nghệ sĩ…

Hạn chế việc lạm quyền

Đại biểu Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) khẳng định quan điểm ủng hộ việc sửa đổi Luật Báo chí để không chỉ bảo đảm tốt hơn quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận, mà còn để hạn chế việc lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận để xâm phạm lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân; khắc phục việc đưa tin sai, chạy theo thị hiếu tầm thường, giật tít ấn tượng nhưng phản cảm. “Tự do có nghĩa là anh viết bài và anh đăng ký, anh đăng bất cứ ở tờ báo nào, tự do là phải trong pháp luật, giống như tự do tham gia giao thông nhưng phải theo luật, nếu đi lung tung thì rất nguy hiểm”, lời của đại biểu Nguyễn Ngọc Phương.

Đại biểu Nguyễn Lâm Thành (Lạng Sơn) nhấn mạnh, điểm qua báo điện tử và một số báo in, đại biểu thấy nội dung chính luận chưa phong phú, nhiều bài viết đi sâu khai thác mặt trái của xã hội, đời tư quá mức. “Cần phải có các quy định bổ sung như: Cấm lạm dụng thông tin báo chí khai thác các nội dung tệ nạn xã hội, đời tư quá mức để câu khách; cấm lạm dụng quyền tự do báo chí để trục lợi. Một số hình thức hạn chế tự do ngôn luận cũng cần được quy định để bảo vệ quyền lợi chính đáng của tổ chức, cá nhân, như thông tin cá nhân có tính riêng tư cao, thông tin kinh doanh hệ trọng, nhạy cảm, có ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội, thông tin không chính xác làm ảnh hưởng, thiệt hại đến sản xuất và đời sống của người dân. Ví dụ như thông tin về quả bưởi hay sản xuất quả vải Lục Ngạn vừa qua”, đại biểu kiến nghị.

Cảnh báo tình trạng "sống trên lưng các cơ quan báo chí"

Nhiều đại biểu bày tỏ sự cảm thông sâu sắc với các cơ quan báo chí khi vấn đề tác quyền trong lĩnh vực báo chí chưa được bảo đảm tốt, dẫn tới tình trạng “tầm gửi”, nhiều trang tin điện tử tổng hợp “sống trên lưng các cơ quan báo chí”, còn các cơ quan báo chí gặp khó khăn hơn do một lượng lớn độc giả chuyển sang đọc các trang tin điện tử tổng hợp.

Gọi những trang tin điện tử tổng hợp là “một loại hình truyền thông dị dạng”, đại biểu Nguyễn Phi Thường (Hà Nội) cho rằng, sự tồn tại của những trang tin điện tử tổng hợp này là phi lý. “Thực tế, loại trang tin này đã ký sinh trên cơ thể báo chí để gặt hái những gì ngọt, ngon nhất cho mình trong khi họ không phải mất chút nào mồ hôi, công sức, tiền bạc… Trên thực tế, với tốc độ cóp nhặt siêu tốc, việc kiểm soát nội dung trên các trang tin này hết sức khó khăn, thế mới có chuyện sáng “đưa”, trưa “rút”-đại biểu Nguyễn Phi Thường nói. Đại biểu dẫn thống kê, cả nước có hơn 1.600 trang tin điện tử tổng hợp, gấp hàng chục lần số các cơ quan báo chí điện tử và gấp đôi số cơ quan báo chí nói chung, dẫn tới tình trạng “người làm thật thì ăn giả, kẻ làm giả thì ăn thật”, “báo chí đã yếu lại bị các loại tầm gửi hút hết dưỡng chất”. Từ đó, đại biểu đề nghị xóa bỏ khái niệm “trang tin điện tử tổng hợp”, đưa về loại hình website đơn thuần.

Đại biểu Nguyễn Thanh Hải (Hòa Bình) nêu kết quả tìm hiểu thực tế với các học sinh đang ở độ tuổi THPT và THCS, khi lên mạng, các cháu chỉ tìm đọc các trang thông tin điện tử tổng hợp, không truy cập những trang báo điện tử. Trong khi đó, các trang tin điện tử thường tổng hợp tin theo hướng giật gân, câu khách, thiên về các mặt trái, mặt tiêu cực trong xã hội, hướng thanh niên tới lối sống lười lao động, thích hưởng thụ, tôn sùng vật chất. Các tin chính thống, tin chính trị-xã hội tích cực thường ít được các trang thông tin điện tử tổng hợp, nếu có thì rất mờ nhạt, tỷ lệ rất nhỏ. Bởi vậy, đại biểu đề nghị bổ sung chế tài cụ thể, đủ mạnh để bảo đảm quản lý có hiệu quả những trang thông tin điện tử tổng hợp.

Như vậy, các đại biểu đều thống nhất, việc sửa đổi Luật Báo chí là cần thiết, phù hợp. Với việc hoàn thiện pháp luật về báo chí, các cơ quan báo chí, nhà báo sẽ có hành lang pháp lý chặt chẽ hơn để được bảo đảm, thực thi đầy đủ quyền tự do báo chí. Đồng thời, các hành vi lạm dụng quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận sẽ được ngăn chặn hiệu quả hơn. Không chỉ các cơ quan báo chí, phóng viên, nhà báo, mà đông đảo cử tri và nhân dân đều mong muốn điều đó.

CHIẾN THẮNG

Tin nóng

Tin mới