“Thuốc Nam mà hiệu quả”

Gốc
“Thuốc Nam mà hiệu quả”. Đây là câu nói nằm trong chuỗi phát ngôn quảng cáo cho một nhãn hiệu thuốc ho khá quen thuộc mà thỉnh thoảng chúng ta vẫn nghe (qua tivi hay radio).

Đa số mọi người nghe quảng cáo rồi bỏ qua. Bản thân tôi thú thực cũng ít chú ý, bởi câu nói này (cũng như nhiều câu nói khác) luôn bị chìm lấp trong vô vàn những phát ngôn nhiều vẻ của các chương trình quảng cáo. Cho đến gần đây, một sinh viên Trung Quốc đang học tại khoa Ngôn ngữ, Trường đại học KHXH&NV (ĐHQG Hà Nội), bất ngờ hỏi tôi: “Thưa thầy, em là người Vân Nam (Trung Quốc). Em rất quan tâm tới thuốc dân tộc cổ truyền, vì vậy mà em rất thích dùng thuốc Nam của Việt Nam. Em muốn thầy giải thích cho em câu “Thuốc Nam mà hiệu quả” nên hiểu như thế nào ạ?”. Hơi ngạc nhiên, nhưng sau một hồi bình tâm suy nghĩ, tôi chợt nhận ra, câu này đúng là “có vấn đề”. Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên, 2006) đã “chiết” ra tới 7 nghĩa riêng cho mục I của từ “mà” với tư cách là một kết từ (phân biệt với danh từ mà trong mà cua, mà cáy….). Trong các nghĩa đó, mà có một nghĩa là “từ biểu thị điều sắp nêu ra là không phù hợp với điều nói đến (có sự không tương thích về logic)”. Kết từ này nằm trong cấu trúc A mà x: “Theo lẽ thường, A không mang phẩm chất x nhưng thực tế thì A lại có phẩm chất này”. Thí dụ: Con nhỏ nom hơi ốm mà đánh giặc gan dạ lắm đó (“Con nhỏ” yếu sức, thường những người như vậy thì nhút nhát, không thể đảm đương những công việc đòi hỏi sự dũng cảm, xốc vác. Thế mà “con nhỏ” khi đối mặt với quân giặc lại rất gan dạ. Đó là điều đáng khâm phục); Khoai đất thịt mà ngon đáo để (Khoai nói chung phải trồng trên chân ruộng đất cát, hoặc cát pha, thì củ mới bở và ngon (Khoai lang đất cát đã ngon lại bùi - tục ngữ). Vậy mà mẻ khoai trồng trên đất thịt (đất có thành phần là những hạt nhỏ, mịn, giữ nước, liên kết tốt, trồng khoai không hợp) kia lại ngon. Đó là điều lạ); Con bé mới vào cấp 2 thôi mà cao lớn, chững chạc như một thiếu nữ (Thiếu nữ là cô gái độ tuổi dậy thì, đã đạt tới hình thể và tính cách khác biệt (so với thiếu nhi). Học sinh đầu cấp 2 (THCS) khoảng 12 tuổi mà đã “cao lớn, chững chạc” như một thiếu nữ rõ ràng là không bình thường); Và còn nhiều ví dụ khác nữa (Nhỏ mà đẹp, Đơn giản mà ngon, Mưa nhỏ mà vẫn ngập, Miền Đông gian lao mà anh dũng,…). Theo hướng suy luận này, ta thấy câu “Thuốc Nam mà hiệu quả” sẽ có một tiền giả định: “Thường thì thuốc Nam kém hiệu quả”. Nhưng thứ thuốc họ đang giới thiệu (cho mọi người) đây lại khác, rất hiệu quả, rất tốt (Vậy ta nên sử dụng). “Thuốc ho” này là một ngoại lệ cá biệt? Nếu vậy thì “tội nghiệp” cho thuốc Nam nhà ta quá. Ai cũng biết, thuốc Nam và thuốc Bắc (sản phẩm của Đông y) khác với tân dược hiện nay (sản phẩm của Tây y). Trong xu hướng hiên nay, thuốc Tây đang được ưa chuộng, sử dụng nhiều. Nhưng thuốc Nam lại có những tính năng, tác dụng giúp cho việc điều trị bệnh theo các phương pháp và phác đồ riêng. Thuốc Nam có tiến triển chậm, nhưng chắc, bền và thích hợp với một số bệnh mãn tính cần điều trị lâu dài. Có lẽ nhà quảng cáo muốn nhấn mạnh tác dụng nhanh chóng của loại thuốc ho chế bằng thảo dược kia (chẳng kém gì thuốc Tây) chăng? Tuy nhiên, viết như vây thì vô hình trung người nói đã hạ thấp giá trị của thuốc Nam xuống một đẳng cấp thấp hơn. Tôi chắc nhà sản xuất không có dụng ý đó, thậm chí lại còn muốn đề cao vai trò, giá trị của thuốc Nam trong bối cảnh thuốc Tây đang lấn át. Nhưng căn cứ vào lời lẽ tường minh kia thì “yêu nhau như vậy lại bằng mười phụ nhau”.

Tin nóng

Tin mới