Tích cực chăm lo sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Gốc
Đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) thường sinh sống ở những nơi có điều kiện địa lý phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, khí hậu khắc nghiệt, tạo nên thách thức lớn trong việc bảo vệ và chăm sóc sức khỏe người dân. Vì vậy, công tác y tế ở nơi đây còn khoảng cách không nhỏ so với mặt bằng chung của cả nước. Trong những năm qua, với nhiều chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, nỗ lực của các cấp, các ngành thì công tác y tế và sức khỏe đồng bào DTTS và miền núi đã từng bước được nâng cao.

Quân y BĐBP khám bệnh cho đồng bào DTTS và miền núi. Ảnh: Hải Hoàng

Chăm lo công tác y tế tại cơ sở

Với nhiều chủ trương, chính sách đúng đắn, thiết thực và hiệu quả, mạng lưới y tế vùng đồng bào DTTS và miền núi ngày càng được hoàn thiện. Thông qua các nguồn vốn hỗ trợ của Chính phủ và các địa phương, hiện nay, đã có 58 trạm y tế xã tại 3 tỉnh của vùng Tây Nguyên được xây dựng mới, sửa chữa; các trạm y tế của 15 tỉnh miền núi phía Bắc được cung cấp trang thiết bị, xây mới 87 trạm y tế xã khó khăn. Cơ sở vật chất, trình độ đội ngũ y, bác sĩ ngày một tăng lên. Đến năm 2018, cả nước có 98,4% số xã có trạm y tế hoạt động; 96% số thôn, bản có nhân viên y tế; 90% số xã có bác sĩ làm việc; hơn 95% số xã có y sĩ sản nhi hoặc nữ hộ sinh; 76% số xã đạt tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn 2011-2020. Người nghèo, đồng bào DTTS và miền núi, các đối tượng chính sách, người dân vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới ngày càng có nhiều cơ hội được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản, ban đầu.

Bên cạnh đó, Nhà nước cũng hỗ trợ mua bảo hiểm y tế cho đồng bào DTTS ở vùng khó khăn. Tỉ lệ người DTTS có thẻ bảo hiểm y tế và thẻ khám chữa bệnh miễn phí tăng từ 8% (năm 1998) lên 80% (năm 2013), tại các xã đặc biệt khó khăn là 84% (trong khi đó, tỷ lệ trung bình cả nước khoảng 72,3%). Năm 2018, có hơn 6,6 triệu người nghèo vùng DTTS được cấp thẻ bảo hiểm y tế, chiếm 69,96% người DTTS. Các tỉnh có đông đồng bào DTTS sinh sống thì tỷ lệ người dân có bảo hiểm y tế cao hơn hẳn.

Tại các địa phương, mô hình bác sĩ gia đình đang triển khai mở rộng; việc hỗ trợ đồng bào DTTS sinh con đúng chính sách dân số, chế độ phụ cấp đối với nhân viên y tế thôn, bản đã được triển khai thực hiện. Năm 2017, có 27.604 phụ nữ thuộc hộ nghèo là đồng bào DTTS sinh con đúng chính sách dân số được hỗ trợ. Hiện nay, cả nước có 2.611 cô đỡ tại 8.165 thôn, bản, nhờ đó đã góp phần giảm tỉ lệ tử vong của bà mẹ và trẻ em sơ sinh; chất lượng công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình từng bước được nâng cao tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS.

Phát huy hiệu quả mô hình quân dân y kết hợp

Ở khu vực biên giới, lực lượng quân y BĐBP góp phần rất lớn thực hiện chức năng y tế cơ sở. Các phòng khám quân y BĐBP là “cánh tay nối dài” của trạm y tế xã, cung cấp dịch vụ y tế đến tận người dân khu vực vùng sâu, vùng xa, đảm bảo chăm sóc sức khỏe cho phần lớn đồng bào DTTS và miền núi. Hiện nay, BĐBP có gần 150 phòng khám và trạm y tế quân dân y kết hợp. Từ năm 2009 đến 2019, đã có hơn 60.000 lượt người dân, chủ yếu là đồng bào DTTS bị bệnh cấp tính được quân y các đồn Biên phòng cấp cứu thành công. Số lượt người dân đến khám bệnh ở các đồn Biên phòng và các phòng khám quân dân y là hơn 150.000 lượt người mỗi năm. Ngoài ra, BĐBP cũng thường xuyên tổ chức các hoạt động khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho người dân khu vực biên giới.

Cùng với việc khám chữa bệnh, quân y BĐBP thường xuyên tuyên truyền cho nhân dân các dân tộc về công tác chăm sóc sức khỏe bản thân và gia đình, phòng chống lao, sốt rét, suy dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe sinh sản, thực hiện chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình, vận động sử dụng các biện pháp tránh thai... Qua đó, góp phần nâng cao sức khỏe và củng cố niềm tin của nhân dân các dân tộc đối với lực lượng BĐBP.

Cô đỡ thôn bản hướng dẫn đồng bào DTTS chăm sóc trẻ nhỏ tại gia đình.Ảnh: Thùy Trang

Lực lượng quân y BĐBP còn phối hợp với các cơ quan chức năng của Bộ Y tế, triển khai có hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế, như tiêm chủng mở rộng, công tác dân số, gia đình và trẻ em, phòng chống sốt rét, cai nghiện ma túy... Điển hình như việc xóa 8 xã “trắng” về tiêm chủng mở rộng ở Lai Châu và phối hợp tiêm chủng mở rộng cho hàng triệu lượt người. Riêng giai đoạn từ năm 2014-2015, có gần 2.000 lượt cán bộ, chiến sĩ BĐBP tham gia chiến dịch tiêm vắc xin sởi-Rubella cho trẻ từ 1-14 tuổi tại hơn 1.000 xã.

Bên cạnh đó, quân y BĐBP còn tổ chức truyền thông phòng, chống HIV/AIDS nâng cao nhận thức và hướng tới chuyển đổi hành vi, tránh nguy cơ lây truyền HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục; triển khai mô hình “Kết hợp quân dân y cai nghiện cho người nghiện ma túy trên địa bàn các xã biên giới” từ năm 2010 đến nay tại các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Nghệ An, Hà Tĩnh; triển khai các điểm quản lý và điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone; mỗi năm cắt cơn cai nghiện cho hàng trăm lượt người dân nghiện ma túy... Với những đóng góp đó, lực lượng quân y BĐBP đã làm tốt công tác bảo vệ và chăm lo sức khỏe của đồng bào DTTS và miền núi, biên giới, hải đảo. Hình ảnh người thầy thuốc mang quân hàm xanh hết lòng, tận tụy chăm sóc người bệnh đã trở nên quen thuộc đối với nhân dân khu vực biên giới.

Thùy Trang