Tổng thống Mỹ 'nợ' Thủ tướng Ấn Độ những gì?

Có lẽ không một nguyên thủ quốc gia nào lại được Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp đón bằng một nghi thức long trọng chưa từng có như Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Ông Trump mong đợi gì ở người khách đến từ New Delhi?

Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Ấn Độ tại Texas ngày 23/9

Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Ấn Độ tại Texas ngày 23/9

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi ngày 22/9 đã có chuyến thăm Mỹ, trước khi ông tham dự khóa họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc diễn ra trong tuần này. Đây cũng là chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của ông Modi kể từ khi tái đắc cử Thủ tướng Ấn Độ. Thay vì tiếp đón Thủ tướng Ấn Độ theo nghi thức truyền thống tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ đã mời ông Modi tham gia cuộc tuần hành quy mô lớn nhằm chuẩn bị cho cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020 tại bang Texas. Để thể hiện sự tôn trọng và tình cảm dành cho Ấn Độ, ông Trump đặt luôn tên sự kiện là “Howdy Modi” (“Xin chào Modi”). "Howdy Modi" diễn ra tại một sân vận động với hơn 50.000 người ở thành phố Houston với những màn múa hát chào mừng diễn kéo dài hơn một tiếng rưỡi của khoảng 400 vũ công trong các trang phục sặc sỡ. Cả Thủ tướng Modi và Tổng thống Trump đều có bài phát biểu tại đây - một sự kiện mang tính ủng hộ lớn nhất dành cho một lãnh đạo nước ngoài trên đất Mỹ.

Đây không phải là lần đầu tiên ông Modi nhận được sự chào đón nồng nhiệt của người Mỹ gốc Ấn khi đến Mỹ, song là sự kiện lớn nhất từng được tổ chức. "Lãnh đạo của hai nền dân chủ lớn nhất thế giới cùng xuất hiện trong một sự kiện quy tụ hơn 50.000 người là một sự kiện có ý nghĩa lịch sử, củng cố thêm quan hệ giữa Mỹ và Ấn Độ", ông Barai, một người bạn thân thiết của Thủ tướng Modi, nói.

Tổng thống Mỹ Donald Trump còn dành những ngôn từ nồng ấm cho Thủ tướng Modi khi phát biểu tại sự kiện: “Tôi vô cùng xúc động khi có mặt tại Texas ngày hôm nay (23/9) cùng với một trong những người bạn lớn và trung thành của nước Mỹ - ngài Thủ tướng Ấn Độ Modi. Cả Ấn Độ và Mỹ đều hiểu rằng, để giữ cho các cộng đồng của chúng ta an toàn, chúng ta cần phải bảo vệ đường biên giới. Tôi xin cảm ơn mọi người đã có mặt tại đây và xin cảm ơn Thủ tướng Ấn Độ”. Ông Trump còn gọi Thủ tướng Modi là một "người bạn thực sự" ở Nhà Trắng. Tổng thống Mỹ cũng cho biết, Mỹ và Ấn Độ sẽ tổ chức cuộc tập trận chung có tên Tiger Triumph vào tháng 11/2019. Đây sẽ là cuộc tập trận chung đầu tiên giữa hai nước quy tụ cả lục quân, hải quân và không quân tham gia. "Vào tháng 11, Ấn Độ và Mỹ sẽ tiến hành một cuộc tập trận chung lần đầu tiên có sự tham gia của cả ba quân chủng. Một số thỏa thuận quốc phòng sẽ nhanh chóng được ký kết giữa Ấn Độ và Mỹ nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác an ninh giữa hai nước", Tổng thống Trump nói. Hai nước đã từng tổ chức các cuộc tập trận song phương, tuy nhiên đây là lần đầu tiên cả Hải quân, Lục quân và Không quân Ấn Độ cùng tham gia cuộc diễn tập với Mỹ. Trước đó, Ấn Độ từng tổ chức tập trận song phương ở quy mô tương tự với Nga, lần đầu tiên vào năm 2017 tại Vladivostok.

Đáp lại, ông Modi ca ngợi ông Trump về những nỗ lực thúc đẩy phát triển kinh tế Mỹ và đưa mối quan hệ Mỹ-Ấn lên một tầm cao mới. "Tôi còn ngưỡng mộ ông Trump vì khiếu lãnh đạo của ông ấy", ông Modi phát biểu. Trong bài nói chuyện, Thủ tướng Ấn Độ hưởng ứng khẩu hiệu của ông Trump trong chiến dịch tranh cử Tổng thống Mỹ 2016, nói rằng ông Trump "đã làm cho nền kinh tế Mỹ mạnh trở lại". Ông đồng thời kêu gọi cử tri Mỹ gốc Ấn Độ bỏ phiếu cho ông Trump trong cuộc bầu cử 2020.

Người Mỹ gốc Ấn chiếm khoảng 1/5 trong tổng số 20 triệu người Mỹ gốc Á và là nhóm có trình độ học vấn và thu nhập cao hơn so với các nhóm nhập cư khác ở Mỹ. Khoảng 65% người Mỹ gốc Ấn là người theo hoặc ngả về đảng Dân chủ. Có khoảng 300.000 người Mỹ gốc Ấn đang sinh sống tại Houston. Trong cuộc bầu cử năm 2016, 75% người Mỹ gốc Ấn tại Houston đã bỏ phiếu cho bà Hillary Clinton, đối thủ của ông Trump. Bản thân thành phố này cũng được xem là một thành trì của đảng Dân chủ. Ông Trump nói ông có mặt tại sự kiện này là để bày tỏ "niềm biết ơn sâu sắc" với gần 4 triệu người Mỹ gốc Ấn đang sống và làm việc tại Mỹ. "Chúng ta sẽ làm vững mạnh thêm mối quan hệ tốt đẹp với Ấn Độ", ông Trump nói.

Theo giới phân tích, việc mời Thủ tướng Ấn Độ tham gia sự kiện trên mang lại lợi ích cho cả Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Ấn Độ. Đối với ông Trump, đây là cơ hội để ông xoa dịu căng thẳng thương mại Mỹ-Ấn Độ, đồng thời cũng là một nỗ lực của ông nhằm lôi kéo sự ủng hộ của người Mỹ gốc Ấn trong cuộc chạy đua vị trí Tổng thống Mỹ năm 2020 bởi bang Texas được xem là bang có số phiếu quan trọng để giành chiến thắng. Còn đối với ông Modi, sự song hành với Tổng thống Mỹ và những gì ông nhận được từ ông chủ Nhà Trắng có thể sẽ khiến ông giảm tránh được những lời chỉ trích quốc tế sau chính sách mạnh tay liên quan đến khu vực biên giới nhạy cảm Kashmir giữa Ấn Độ và Pakistan mới đây. Nhưng Le Monde cho rằng mục tiêu quan trọng nhất của ông Modi đến Mỹ lần này là đạt một thỏa thuận thương mại tốt hơn với Mỹ và thuyết phục giới đầu tư Mỹ rằng chính phủ của ông có đủ khả năng vực dậy nền kinh tế đang giảm tốc của Ấn Độ.

Gần đây, quan hệ Mỹ-Ấn có phần căng thẳng sau khi ông Trump chấm dứt chế độ ưu đãi thuế quan phổ cập (GPS) đối với Ấn Độ vào tháng 6/2019. GSP là chương trình ưu đãi thương mại lớn nhất và lâu đời nhất của Mỹ, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển, cho phép xuất khẩu hàng nghìn sản phẩm từ các quốc gia này sang Mỹ mà không phải chịu thuế. Theo GSP, gần 2.000 sản phẩm bao gồm linh kiện ô tô và vật liệu dệt may có thể vào Mỹ miễn thuế nếu các nước đang phát triển hưởng lợi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí do Quốc hội Mỹ ban hành. Chương trình GSP của Washington cho phép xuất khẩu hàng năm của Ấn Độ trị giá 5,6 tỷ USD được tiếp cận thị trường Mỹ miễn thuế. Năm 2018, Ấn Độ thu hút 3 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Mỹ. Doanh nghiệp Mỹ là nhóm nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ tư tại Ấn Độ, nền kinh tế có quy mô 2,6 nghìn tỷ USD. Sau khi Mỹ chấm dứt GPS với Ấn Độ, các quan chức thương mại Mỹ cáo buộc New Delhi đã triển khai "một loạt các rào cản thương mại tạo ra những ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng đến thương mại Mỹ". Tiêu biểu, New Delhi đã tung đòn đáp trả khi áp dụng mức thuế quan bổ sung đối với 28 mặt hàng của Mỹ.

Dự kiến, các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ và các vấn đề tại phiên họp Đại hội đồng là những chương trình nghị sự chính của Thủ tướng Ấn Độ trong chuyến thăm Mỹ kéo dài 1 tuần này. Ngày 19/9, 44 thành viên Quốc hội Mỹ thúc giục Đại diện Thương mại của Tổng thống Mỹ Donald Trump khôi phục nhượng bộ thương mại với Ấn Độ, cho biết việc chấm dứt nhượng bộ này đã khiến New Delhi đưa ra các biện pháp đáp trả thuế quan và điều này làm ảnh hưởng đến ngành công nghiệp Mỹ. Theo giới quan sát, chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Modi lần này có thể kết thúc bằng một thỏa thuận thương mại hạn chế giữa Washington và New Delhi. Việc có thể đạt được một thỏa thuận với Ấn Độ sẽ là một chiến thắng giành cho ông Trump khi cuộc chiến thương mại với Trung Quốc vẫn chưa có tiến triển khả quan.

Ngoài cái được về chính trị, kinh tế, Mỹ còn rất cần Ấn Độ trong vấn đề địa chính trị, cụ thể là để kìm chế Trung Quốc. Đây là điều mà Mỹ chấp thuận để nhượng bộ Ấn Độ trên nhiều vấn đề, từ việc mua dầu của Iran tới mua vũ khí của Nga. Theo giới phân tích, Washington “nợ” Thủ tướng Modi nhiều thứ. Thứ nhất là yếu tố Trung Quốc. Washington cần New Delhi để kềm chế ảnh hưởng của Bắc Kinh cả về mặt kinh tế lẫn quân sự trong vùng châu Á - Thái Bình Dương. Thứ hai, Ấn Độ hiện đang là một trong những quốc gia mua vũ khí hàng đầu thế giới, đang có nhu cầu hiện đại hóa khả năng phòng thủ rất lớn. Đây là một thị trường mà các nhà sản xuất vũ khí Mỹ không muốn bỏ qua.

H.Phan

AFP

Nguồn PetroTimes: https://petrotimes.vn/tong-thong-my-no-thu-tuong-an-do-nhung-gi-550299.html