Vỉa hè Hà Nội bị “chia chác” như thế nào?

Gốc
(PL&XH) - Lấn chiếm vỉa hè - cụm từ đã quá quen thuộc. Đừng tưởng chỉ vài chị trà đá, bún đậu mắm tôm, bãi trông giữ xe chiếm dụng vỉa hè mà còn có cả khách sạn năm sao, quán bar sang trọng, tập đoàn danh tiếng cũng “nhoi” ra vỉa hè.

Nhưng vì sao có vụ việc bị xử lý, có cái vẫn tồn tại hết năm này đến năm khác.

Khách sạn năm sao, trà đá, bún đậu… “thi nhau” ra vỉa hè

Có lẽ sức hút của vỉa hè Hà Nội quá lớn nên khách sạn Sofitel Métropole, một khách sạn có tiếng tại Hà Nội kinh doanh ở trong chưa đủ đã phải mở quán bán cà phê ngay trên vỉa hè phố Đinh Tiên Hoàng... Nếu ai đi qua đoạn đầu phố Lê Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội sẽ không khỏi băn khoăn về việc có lẽ do địa thế đất quá chật nên trụ sở Tổng Cty Bảo Việt phải xây cổng chào và lối xuống hầm để xe chiếm gần hết diện tích vỉa hè phía trước. Ngang nhiên nhất là quán bar Vedette, ở 27 Lý Thường Kiệt, đã trang trí cả đoạn vỉa hè trước quán như một quán bar sang trọng với bàn ghế, hàng rào, tranh treo tường, cây cảnh.

Tại hai con phố Phùng Hưng, Cao Bá Quát, cứ đến tầm 18g hàng ngày, vỉa hè lại sáng rực đèn và biển hiệu. Các quán không hiểu tự thỏa thuận hay có ai “chia hộ” ra bày các bộ bàn ghế như của nhà mình để bán lẩu và nầm nướng bình dân. Chỉ khổ người đi bộ vừa đi dưới lòng đường mắt dáo dác lo tránh xe, vừa được nghe những câu văng tục của đám thanh niên đang điềm nhiên ngồi trên vỉa hè ăn uống. Tại phố Mã Mây, vỉa hè dù rất hẹp nhưng điển hình có quán cơm rang tại số nhà 38 vừa chiếm vỉa hè của số nhà 39 đối diện để kê bàn ghế cho khách đồng thời lại chiếm thêm một đoạn vỉa hè gần đó làm chỗ để xe. Hay đoạn vỉa hè trước cửa số nhà 98 Trần Hưng Đạo, từ 5g sáng cho đến 1g đêm hôm sau được chia thành ba quán ăn, trong đó có hai chủ quán mỳ vằn thắn và một quán cơm.

Đi dọc phố Triệu Việt Vương vào buổi sáng, một bên vỉa hè của phố bị chiếm dụng để làm nơi trông xe cho BV Mắt Trung ương, một bên là các quán cà phê với những dãy bàn ghế với hàng chục khách hàng.

Còn tại khu vực Nguyễn Phong Sắc- Xuân Thủy (quận Cầu Giấy), nơi được mệnh danh là thiên đường dành cho hàng rong trên vỉa hè lúc nào cũng có hàng trăm hàng rong bán đủ các loại mặt hàng từ quần áo, giày dép cho đến túi xách, thắt lưng, rau quả, kính mắt, ví, nước uống, đồ ăn, gấu bông, trà đá, chè…

Dọc tuyến phố La Thành vỉa hè từ lâu đã là “sở hữu” riêng của các cửa hàng đồ gỗ. Họ kê bàn ghế ra trưng bày, mang cả xưởng mộc ra làm ở vỉa hè như của nhà mình. Vào tết Trung thu, trước rằm một tháng khắp các tuyến phố lớn của Thủ đô lại tái diễn cảnh người đi bộ đi xuống lòng đường nhường chỗ cho các quầy bán bánh Trung thu. Điển hình của sự lấn chiếm này, phải nhắc tới những tuyến phố tấp nập người đi lại, như: Lê Văn Lương, Xuân Thủy - Cầu Giấy, Phạm Hùng, Hồ Tùng Mậu, Kim Mã, Giảng Võ, Tây Sơn, Nguyễn Trãi, Phạm Ngọc Thạch.

Một điều nữa không thể không nhắc tới là việc vỉa hè được cấp phép cho các Cty trông giữ xe khai thác. Nhưng tình trạng cấp phép và quản lý sau đó không chặt chẽ đã dẫn tới việc vỉa hè bị lấn chiếm vô tội vạ.

Vỉa hè TP đang trở thành mảnh đất “màu mỡ” cho những hoạt động kinh doanh phát triển với việc phân chia khu vực hết sức “chuyên nghiệp”. Ảnh: Xuân Thanh

Chỗ ngồi trên vỉa hè: Tiền nào của nấy

Lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh về nguyên tắc đều là vi phạm nhưng có nhiều cách để biến sự vi phạm ấy được hợp thức hóa.

Chợ Hàng Bè (quận Hoàn Kiếm) đã được giải tỏa mấy năm nay. Đương nhiên các hộ dân có cửa hàng mặt phố lãi to. Họ vừa mở cửa hàng, vừa “cho thuê” vỉa hè ngay trước nhà mình, mỗi tháng cũng thu được khoản kha khá. Cứ mỗi cửa hàng chỉ có bề ngang tầm 3m thôi cũng đủ để họ chia đôi. Một nửa chủ nhà kinh doanh, một nửa cho người khác thuê. Còn vỉa hè trước mặt tranh thủ cho chị hàng thịt, chị hàng rau bày cái mẹt với giá mỗi mẹt hàng tháng thu từ 2-3 triệu đồng. Đương nhiên, để thuận lợi cho việc này, chủ hộ cũng phải “biết điều” với đội trật tự thi thoảng đi kiểm tra hoặc nhắc nhở trước khi có đoàn kiểm tra từ quận hay TP xuống.

Vỉa hè tại các trường ĐH, BV thường không có cửa hàng cửa hiệu nào, thì được các quán trà đá, quà sáng, quà trưa “chiếm cứ” kiểu sống lâu lên lão làng. Vị trí nào của ai tự mỗi người phải nhớ. Nếu không kinh doanh nữa còn có quyền sang nhượng như đất thổ cư.

Dù không có giấy tờ chứng minh sở hữu, nhưng những mảnh đất tốt trên vỉa hè các con phố kinh doanh sầm uất vẫn được sang nhượng lại bằng miệng với giá từ vài triệu tới hàng chục triệu đồng từ một đến vài m2. Ngồi trước nhà có vỉa hè dù chỉ dựa lưng vào tường cũng phải trả tiền, dựa vào hàng rào BV, công viên, trường học thì tìm đến bảo vệ hoặc lực lượng bảo kê vỉa hè khu đó để “thỏa thuận”.

Thậm chí trên một số diễn đàn dành cho các bậc làm cha mẹ có thành viên còn đăng tin tìm chỗ kinh doanh trên vỉa hè ai cần sang nhượng liên hệ theo số điện thoại cho sẵn. Và ngay lập tức cũng có vài thành viên phản hồi với chỗ kinh doanh trên vỉa hè với giá từ 10-15 triệu đồng bao gồm đầy đủ đồ nghề kinh doanh và còn khuyến mại thêm chi tiết quan trọng là “đã làm luật đầy đủ, yên tâm kinh doanh nhé”. Chỗ bé bé con con có đã có giá như vậy, vậy những chỗ lớn do các khách sạn, quán bar sang trọng lấn chiếm thì sẽ có giá bao nhiêu?!

Người viết bài đã từng chứng kiến vỉa hè trước cổng Cung thiếu nhi Hà Nội, ngoài việc các đơn vị trông xe khai thác có đầy đủ dịch vụ trà đá, bánh mỳ, xôi, phở, bún với lượng thực khách ngồi tràn lan, kín vỉa hè. Bố mẹ các cháu có đưa đón con phải khép nép đi xuống lòng đường tránh làm ảnh hưởng đến việc kinh doanh và trông xe của họ. Hay vỉa hè tại phố Phủ Doãn (đoạn trước BV Việt Đức và Phụ sản Trung ương) lúc nào cũng tái diễn cảnh lấn chiếm kín đặc vỉa hè để trông xe và kinh doanh. Quán cơm Vinh Thu hàng ngày chiếm sạch đoạn vỉa hè rộng chừng 6m của con phố Lý Thường Kiệt, kê ra bốn dãy bàn với hàng trăm người ăn buổi trưa, Cty Sách thiết bị và xây dựng trường học tại 45 Lý Thường Kiệt nghiễm nhiên lập chốt chặn hai đầu trên cả đoạn phố dài chừng 30m làm điểm trông giữ xe của đơn vị, nhưng khi xuất hiện các xe của đội trật tự thì chỉ hàng rong bị đuổi còn các quán trên vẫn “điềm nhiên” tiếp tục lấn chiếm vỉa hè như không có chuyện gì xảy ra.

Về phân cấp quản lý và cấp phép sử dụng vỉa hè, Sở GTVT có nhiệm vụ tổ chức giao thông ở lòng đường, vỉa hè các tuyến phố, còn việc quản lý hoạt động ở vỉa hè lại do UBND TP quản lý. TP lại giao cho quận và phường cấp phép sử dụng.

Tuy nhiên, quận, phường vừa có trách nhiệm giữ trật tự đô thị, vừa được giao nhiệm vụ thu thuế kinh doanh trên phần diện tích cấp phép sử dụng. Vậy là họ “vừa đá bóng vừa thổi còi” vừa hô hào giữ trật tự nhưng lại được phép thu thuế kinh doanh trên phần diện tích được cấp phép, điều này tất yếu dẫn đến tình trạng sai phạm trong cấp phép và lòng đường, vỉa hè bị chiếm dụng.

Thông qua những con số về xử lý vi phạm của Phòng Cảnh sát trật tự CATP Hà Nội trong sáu tháng đầu năm 2013, đó là: 128.818 trường hợp bị xử lý, phạt tiền lên đến 50 tỷ đồng, trong đó có những hộ bị phạt tới 2-3 lần, mỗi lần từ 20 đến 30 triệu đồng. Như vậy mỗi năm thu khoảng 100 tỷ tiền xử lý vi phạm lấn chiếm vỉa hè. Nhưng lợi nhuận mà các hộ kinh doanh lấn chiếm vỉa hè thu được lớn hơn con số đó rất nhiều.

Xuân Thanh

Tin nóng

Tin mới