Vĩnh biệt GS Nguyễn Dương Quang, người thầy thuốc, thầy giáo đức độ, tâm huyết

Gốc
GS, TTND Nguyễn Dương Quang, một trong những “cây đại thụ” của ngành ngoại khoa Việt Nam đã về với tổ tiên. Vẫn biết rằng với tuổi ngoài 90, lại phải chống chọi với căn bệnh hiểm nghèo gần mười năm nhưng sự ra đi của ông để lại cho các thế hệ học trò, các thầy thuốc ngoại khoa sự hẫng hụt, nuối tiếc một thầy thuốc có tâm sáng, một thầy giáo hết lòng vì thế hệ học trò, độ lượng bao dung với đồng nghiệp, đồng chí.

GS Nguyễn Dương Quang phát biểu tại hội nghị về nhiễm khuẩn trong phẫu thuật năm 1991.

GS Nguyễn Dương Quang sinh ngày 29-7-1922 tại Hà Nội trong gia đình viên chức tiểu tư sản, được giác ngộ cách mạng từ rất sớm. Năm 1942, ông học Trường y Đông Dương, tham gia đội Thanh niên cứu quốc ở nội thành Hà Nội. Tháng 3-1945 ông về chiến khu II, công tác tại Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang; cuối năm 1946 chuyển về Trường Đoàn Thanh niên giữ chức thường vụ Trung ương Đoàn. Tháng 1- 1947 ông được kết nạp vào Đảng, công tác tại Đảng đoàn Thanh niên Việt Nam đến năm 1950.

Theo yêu cầu của tổ chức, năm 1950 ông chuyển về Trường đại học Y khoa kháng chiến, thi nhận bằng bác sĩ được phụ trách bệnh viện. Năm 1952 đến năm 1954 công tác tại Bệnh viện An toàn khu, tham gia chiến dịch dọc các tỉnh vùng Tây Bắc và Đông Bắc, là Đội trưởng đội điều trị III, tiền thân của Học viện Quân y, phục vụ các chiến dịch Hoàng Hoa Thám, Quang Trung, Điện Biên Phủ.

Trong suốt những năm tháng tham gia hoạt động Cách mạng, trong khó khăn gian khổ ông vẫn nhiệt tình, mang hết khả năng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Năm 1954 về tiếp quản Bệnh viện Phủ Doãn, là trợ thủ đắc lực của GS, VS Tôn Thất Tùng, với công việc bộn bề của bệnh viện sau ngày giải phóng miền bắc GS Nguyễn Dương Quang đảm nhiệm hai nhiệm vụ quan trọng là mổ xẻ và giảng dạy sinh viên. Ông được bổ nhiệm Chủ nhiệm Bộ môn ngoại cơ sở Trường đại học Y khoa Hà Nội. Thời gian này, số bác sĩ có kinh nghiệm và có tay nghề cao rất thiếu, hằng ngày ông tham gia mổ xẻ, giảng dạy sinh viên. Mỗi buổi tối đi kiểm tra lại toàn bộ bệnh nhân mổ, giúp các bác sĩ trẻ trong từng ca mổ, chỉ bảo tận tình chu đáo từ việc khám, chẩn đoán đến từng ca phẫu thuật. Là phẫu thuật viên ngoại chung, được kinh qua thực tế ở cơ sở trong nhiều năm, ông dành thời gian chuyên sâu vào phẫu thuật tiêu hóa gan mật. Với ông, đích đến của bác sĩ ngoại khoa là kết quả cho từng ca mổ, không hoa mĩ trong thao tác nhưng chính xác đến từng chi tiết nhỏ. Mọi người khen ông mát tay với người bệnh, ông chỉ cười hiền, nhưng ẩn chứa phía sau là cả pho kiến thức uyên thâm kết hợp với những kinh nghiệm lâm sàng trong thời gian dài rèn luyện.

Năm 1963, ông được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc phụ trách chuyên môn, ngoài công việc quản lý ông vẫn tham gia trực bệnh viện, trực tham vấn, mỗi sáng vẫn đi buồng, giao ban ra y lệnh mổ xẻ cho từng ca bệnh hiểm nghèo. Cái nếp đó, ông giữ mãi, kể cả thời gian sau này là Giám đốc Bệnh viện.

Năm 1982, ông được bổ nhiệm là Giám đốc Bệnh viện. 12 năm trên cương vị Giám đốc, GS Nguyễn Dương Quang lãnh đạo Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cái nôi của ngành ngoại khoa Việt Nam đi tiếp những ý nguyện của GS, VS Tôn Thất Tùng, phát triển mạnh về chuyên môn, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên ngành ngoại khoa cho đất nước. Ông được bầu là Chủ tịch Hội Ngoại khoa Việt Nam cho đến khi về hưu năm 1995.

Trong công tác đào tạo cán bộ và nghiên cứu khoa học, GS Nguyễn Dương Quang là tấm gương sáng cho mọi thế hệ học trò. Ông tâm niệm đào tạo bác sĩ ngoại khoa là phải bám sát thực tiễn, phục vụ người bệnh, lấy lâm sàng soi lại lý thuyết. Thực tiễn trong từng ca mổ đã giúp ông cùng Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Trường đại học Y Hà Nội đào tạo nhiều thế hệ cán bộ thay thế sau này đảm nhiệm công tác tại các cơ sở y tế quân, dân y trong cả nước. Ông có hơn 100 bài báo được đăng tải trong các tạp chí trong và ngoài nước, nhiều chuyên đề về giảng dạy đại học, sau đại học, các đầu sách về cấp cứu ngoại khoa, phẫu thuật tiêu hóa được ông biên soạn để giảng dạy trong nhà trường. Không chỉ giảng dạy trong nước, ông tham gia mổ và giảng dạy tại I-ta-li-a, Đức; đào tạo nhiều phẫu thuật viên mổ gan cho Cu-ba tại Việt Nam… khiến bạn bè ngưỡng mộ và đánh giá rất cao về ngành ngoại khoa Việt Nam với phương pháp cắt gan Tôn Thất Tùng và bệnh lý ngoại khoa vùng nhiệt đới.

GS Nguyễn Dương Quang luôn mong muốn Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thực hiện ghép gan. Khi làm quản lý bệnh viện, biết Việt Nam chưa đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật này, ông đã động viên lớp bác sĩ trẻ có triển vọng đi tu nghiệp ở nước ngoài thực hiện kỹ thuật chuyên sâu. Sau này gặp lại chúng tôi, ông đều hỏi “Bao giờ bệnh viện ghép gan?”. Thực hiện ý nguyện của ông, năm 2007, Bệnh viện Việt Đức đã ghép gan thành công trên người cho sống. Cho đến nay, các bác sĩ của bệnh viện đã ghép thành công 25 bệnh nhân lấy gan từ người cho sống và người cho chết não. Cứ sau mỗi lần ghép, chúng tôi đều gọi điện hoặc gặp báo cáo ông. Ông càng vui hơn khi bệnh viện ghép gan, tim, thận thường quy, luôn động viên chúng tôi vì đã thực hiện tốt được ước nguyện của các thầy. Hình ảnh ba người thầy (GS Tôn Thất Tùng, GS Nguyễn Chinh Cơ, GS Nguyễn Dương Quang) ngồi giao ban đều đặn mỗi buổi sáng, với giọng sang sảng, uyên bác của thầy Tùng, triết lý lý thuyết của thầy Cơ và kinh nghiệm từng ca lâm sàng của thầy Quang trong thập niên 60, 70, 80 của thế kỷ trước giờ chỉ còn là kỷ niệm. Một kỷ niệm rất đẹp của lứa sinh viên, bác sĩ trẻ chúng tôi ngày ấy khi làm việc, học tập tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Dù không nói ra nhưng ai cũng quyết tâm, phấn đấu nhìn vào tấm gương của các thầy để hướng tới đích cuối cùng “trị bệnh cứu người” có kết quả cao nhất.

Vĩnh biệt GS Quang, chúng tôi luôn nghĩ về người thầy thuốc ngoại khoa tài hoa nhưng rất khiêm nhường, đức độ, một người thầy giáo mẫu mực, tâm huyết.

PGS, TS NGUYỄN TIẾN QUYẾT

Chủ tịch Hội Ngoại khoa Việt Nam,Nguyên Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức

Tin nóng

Tin mới