WB: kinh tế tăng trưởng tốt bất chấp rủi ro tài khóa

Gốc
Tăng trưởng GDP của Việt Nam ước đạt 6,5% năm nay, là mức “khá tốt” cho dù nền kinh tế đang đối mặt với rủi ro tài khóa, theo báo cáo Cập nhật tình hình phát triển kinh tế Việt Nam của Ngân hàng Thế giới công bố hôm nay 2-12.

WB: kinh tế tăng trưởng tốt bất chấp rủi ro tài khóa - Ảnh 1

Xuất khẩu của Việt Nam vẫn khá tốt. Ảnh TL

Kinh tế tích cực

Bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, nhận định tăng trưởng trong trung hạn của Việt Nam được củng cố bởi các yếu tố như cầu nội địa mạnh hơn, xuất khẩu vẫn được duy trì, cùng với lạm phát thấp và niềm tin được củng cố.

Tuy nhiên, bà cảnh báo: “Đây là thời điểm thích hợp để củng cố ổn định kinh tế vĩ mô, tạo thêm khoảng đệm chính sách thông qua những nỗ lực kiên quyết để kiềm chế sự mất cân đối tài khóa và giải quyết những vấn đề bất cập còn tồn tại của khu vực ngân hàng.”

Báo cáo của Ngân hàng Thế giới, sẽ được công bố tại Diễn đàn Đối tác Phát triển (VDPV 2015), nhận xét rằng dù triển vọng tích cực nhưng kinh tế Việt Nam vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro bất lợi. Do khoảng đệm chính sách còn hạn chế nên các cú sốc bên ngoài và trong nước có thể ảnh hưởng lên sự ổn định kinh tế vĩ mô. Tiến trình tái cơ cấu chậm chạp trong nước gây ra nhiều rủi ro đáng kể đối với viễn cảnh tăng trưởng trung hạn.

Rủi ro tài khóa

Ngoài ra còn phải kể đến một số rủi ro tài khóa đáng kể, và nếu chậm thực hiện chương trình thắt chặt tài khóa thì mức độ bền vững nợ cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Áp lực tăng chi bắt nguồn từ chi thường xuyên, kể cả áp lực tăng lương, sẽ gây khó khăn cho việc cắt giảm thâm hụt ngân sách. Các rủi ro tài khóa còn trở nên trầm trọng hơn bởi trách nhiệm trả nợ liên đới liên quan đến các món nợ của các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại nhà nước.

Theo báo cáo, trong 9 tháng đầu năm 2015 thâm hụt ngân sách ước khoảng 4,9% GDP theo cách tính của Bộ Tài chính và được bù đắp chủ yếu bởi các khoản vay trong nước.

Ngân hàng Thế giới lưu ý con số này không bao gồm các khoản đầu tư ngoài ngân sách, có nghĩa là tổng thâm hụt ngân sách trên thực tế còn cao hơn.

Trong 9 tháng đầu năm, Kho bạc nhà nước chỉ phát hành được tổng cộng 127.000 tỉ đồng (khoảng 51% kế hoạch năm), giảm 39% so với cùng kì năm ngoái. Để đảm bảo đáp ứng nhu cầu chi trong ngắn hạn, Bộ Tài chính đã phải vay Ngân hàng Nhà nước 30.000 tỉ đồng.

Báo cáo nhận xét, tình trạng mất cân đối tài khóa đã tích tụ từ nhiều năm trước cần được giải quyết thì mới có thể đảm bảo bền vững tài chính công.

Nợ công của Việt Nam đã tăng nhanh trong vài năm gần đây. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng nợ công của Việt Nam (nợ chính phủ, nợ do chính phủ bảo lãnh, nợ của chính quyền địa phương) đã tăng mạnh từ mức 51,7% năm 2010 lên khoảng 61,3% GDP năm 2015.

Trong số này, nợ trực tiếp của chính phủ trung ương chiếm 48,9% GDP, nợ do chính phủ trung ương bảo lãnh chiếm 11,4% GDP và nợ của chính quyền các tỉnh chiếm trên dưới 1% GDP. Tổng nợ công đang nhanh chóng tiến tới mức trần cho phép là 65% GDP.

Ngân hàng Thế giới nhận xét, hiện nay các nhà tài trợ đang dần dần rút khỏi Việt Nam làm cho nguồn vốn ưu đãi bên ngoài cũng giảm theo, vì vậy Chính phủ sẽ phải dựa chủ yếu vào vay nợ trong nước để đáp ứng nhu cầu chi tiêu ngày càng tăng.

Từ thực tế trên, Ngân hàng Thế giới cho rằng, dựa nhiều hơn vào các nguồn vay trong nước sẽ giảm bớt rủi ro tỉ giá nhưng lãi suất vay lại bị tăng và thời hạn vay các khoản nợ công bị rút ngắn. Tỉ trọng nợ trong nước so với tổng nợ công đã tăng từ 45% năm 2010 lên 53% năm 2014.

Nguồn vốn dài hạn khá hạn chế, thể hiện thực tế rằng thị trường vốn nội địa chưa phát triển và có ít người tham gia, chủ yếu là các ngân hàng. Vì vậy đảm bảo trả nợ sẽ là một gánh nặng đối với ngân sách.

Tỉ trọng chi trả lãi trong GDP và chi của Chính phủ đã tăng mạnh. Trong năm 2014, Chính phủ đã chi khoảng 8% tổng thu (kể cả thu viện trợ) vào việc trả lãi (năm 2010 là 4,3%) và vì vậy đã ảnh hưởng tới các khoản chi phát triển sản xuất và đầu tư. Tổng nghĩa vụ trả nợ, kể cả trả nợ gốc, đã chiếm trên một phần tư tổng thu của Chính phủ trong năm 2014, làm cho các rủi ro về tái cấp vốn ngày càng trở nên nghiêm trọng.

Nợ xấu thách thức

Mặc dù các cơ quan chức năng đã có nhiều nỗ lực, việc xử lý nợ xấu trong lĩnh vực ngân hàng vẫn còn nhiều thách thức. Các cơ quan chức năng công bố nợ xấu trong toàn hệ thống đã giảm xuống dưới 3% tổng dư nợ tín dụng.

Có được kết quả này một phần là do một lượng lớn nợ xấu đã được chuyển sang VAMC cũng như tổng tín dung đã tăng nhanh trong những tháng gần đây. Cho đến tháng 10-2015, VAMC thông báo đã mua tổng cộng 226.000 tỉ đồng nợ xấu, tương đương khoảng 10 tỉ đô la Mỹ. VAMC đã dùng trái phiếu của mình để mua các khoản nợ xấu này.

Tuy nhiên, VAMC mới xử lý được khoảng 7% tổng nợ xấu bằng cách bán khoản nợ xấu đó hoặc các tài sản thế chấp.

Quá trình giải quyết nợ xấu gặp phải một số khó khăn do VAMC không có đủ quyền sở hữu hợp pháp đối với khoản nợ xấu đang giải quyết, thiếu khung pháp lý về xử lý mất thanh khoản, chuyển quyền sở hữu tài sản, tịch biên tài sản thế chấp và bảo vệ nhân viên VAMC về trách nhiệm cá nhân đối với việc bán tài sản dưới giá trị sổ sách.

Báo cáo cho rằng, cùng với tăng trưởng tín dụng, các rủi ro trong ngành ngân hàng, kể cả tăng trưởng nóng, cũng sẽ tăng lên nếu không được quản lý cẩn trọng và có thể gây ra một đợt mất ổn định mới và tác động tiêu cực lên tăng trưởng.

Môi trường bên ngoài nói chung là thuận lợi đối với Việt Nam, nhưng những rủi ro mới nảy sinh đòi hỏi phải tiếp tục quản lý vĩ mô tốt nhằm bảo vệ nền kinh tế an toàn trước các cú sốc có thể xảy ra.

“Thắt chặt tài khóa, chính sách tỉ giá linh hoạt hơn và tăng cường dự trữ ngoại tệ sẽ giúp khắc phục các yếu kém”, báo cáo khuyến nghị.

Tin nóng

Tin mới