Xuất khẩu cá ngừ Bình Định sang Nhật: “Thua keo này, bày keo khác”

Gốc
Sau chuyến “mở hàng” đưa cá ngừ đại dương sang Nhật Bản thăm dò hồi tháng 8, chính quyền và ngư dân Bình Định giờ ngồi lại bên cạnh đối tác để tìm kiếm cách thức định vị vững chắc hơn thương hiệu này tại thị trường Nhật Bản giàu tiềm năng. Chuyến làm việc từ 1 - 4.10 của đoàn doanh nghiệp, chuyên gia Nhật Bản ở Bình Định đã chỉ ra khiếm khuyết hiện hữu, cũng như triển vọng của mô hình khai thác, thu mua, tiêu thụ sản phẩm cá ngừ đại dương theo chuỗi.

Kiểm tra chất lượng lô sản phẩm đầu tiên xuất sang Nhật. Ảnh X.N

Nhận diện khiếm khuyết

Chuyến hàng “gõ cửa” thị trường Nhật Bản được các bên ghi nhận ở khía cạnh “khai sơn phá thạch” hơn là hiệu quả kinh tế. Theo báo cáo của Cty CP thủy sản Bình Định (BIDIFISCO) - đơn vị được ủy nhiệm “sứ mệnh” đầu mối thu mua và giao dịch với đối tác Nhật - thì doanh số thu về từ Trung tâm Đấu giá Osaka là 113,6 triệu (làm tròn số) cho 10 con cá với tổng khối lượng 448kg. Trong khi đó, tổng chi phí để lô hàng đến Nhật là 121,4 triệu đồng. Số liệu phân tích cho thấy, chi phí vận chuyển khá cao, bằng 121,5% so với giá thu mua cá (riêng vận chuyển hàng không 2 chặng ở Việt Nam và Nhật đã chiếm 40,26%; tiếp đến, các khoản lưu kho, vận chuyển đường bộ, thuế chiếm 32% tổng chi phí). Không nói cũng biết BIDIFISCO “đi buôn lỗ vốn” trong chuyến hàng đầu tiên còn ngư dân tham gia mô hình đánh bắt cá ngừ kiểu Nhật thì kêu giá thu mua tăng thêm 20% so với thị trường là chưa đủ để họ tự nguyện khép mình vào quy trình, quy phạm mới.

Giảm chi phí, tăng lợi nhuận là mục tiêu mà cả BIDIFISCO lẫn đối tác là Hội Hữu nghị Nhật - Việt tại Sakai và Cty Kato Hitoshi General Office (Kato Office) đều biểu thị quyết tâm đạt được. Trước hết, thách thức này sẽ được hóa giải bằng cách tăng số lượng cá xuất khẩu trong mỗi chuyến, đồng thời cải thiện việc kết nối chuyến bay để hàng hóa không mất thời gian, phí tổn lưu kho. Mắc mứu khác nằm ở khả năng thành thục của ngư dân. Theo nhận xét từ các chuyên gia, chuyến đi biển vừa rồi, tỉ lệ cá loại 1 xuất khẩu tuy tăng đột biến (đạt 30% so với 1% câu vàng truyền thống) song vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng. Số lượng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu còn thấp; một số con bị cháy, bị bở thịt sau mổ. Nguyên nhân chính là ngư dân sử dụng chưa thành thạo thiết bị đánh bắt mới như máy shocker, máy thu thả tự động; chưa thực hiện đúng và đầy đủ quy trình xử lý sau khi đưa cá lên tàu; quy trình bảo quản chưa tốt; thời gian đưa cá về bờ gấp đôi quy định do chưa thực hiện yêu cầu vận chuyển luân phiên. Chưa dừng ở đó, đánh giá của Sở NNPTNT Bình Định còn chỉ rõ quan hệ giữa BIDIFISCO và nhóm ngư dân tham gia mô hình, dù đã ký hợp đồng nhưng thực tế vẫn còn lỏng lẻo. Nội bộ nhóm tàu thiếu phân công dẫn tới thời gian đưa cá về bến kéo dài; một số ngư dân còn ham chạy theo sản lượng, lấy số lượng làm mục tiêu, khó thay đổi tập quán, thói quen đánh bắt.

Tập trung cho vụ chính 2014 - 2015

Nhận diện chi tiết từng khía cạnh yếu kém nhằm chấn chỉnh, nâng cao hiệu quả mô hình, UBND tỉnh Bình Định và phía Nhật Bản đã thống nhất hàng loạt nội dung phải củng cố, chuẩn bị cho vụ cá chính 2014 - 2015, bắt đầu từ tháng 12 tới. Theo đó, sẽ mở rộng quy mô từ 1 hiện nay lên 4 nhóm tàu, mỗi nhóm 5 chiếc. Vai trò trung tâm của Cty CP thủy sản cũng được thúc đẩy với chức năng chủ trì, triển khai thực hiện đề án, nhất là việc lựa chọn nhóm tàu trên cơ sở danh sách được UBND huyện Hoài Nhơn và TP. Quy Nhơn giới thiệu; quan hệ trực tiếp với từng nhóm tàu trong quá trình hoạt động. Theo Sở NNPTNT, sẽ có chính sách hỗ trợ theo Nghị định 67 về vay vốn mua sắm trang thiết bị và Quyết định 68/QĐ-TTg về bảo quản sản phẩm sau thu hoạch. Các huyện, TP đề xuất hỗ trợ thêm giá thu mua ngoài 20% tăng thêm đã có. Theo hướng này, UBND huyện Hoài Nhơn dự kiến hỗ trợ 30.000 đồng/kg. Tại buổi làm việc với UBND tỉnh, Hội Hữu nghị Nhật Việt tại Sakai và Kato Office cam kết tiếp tục đồng hành để sản phẩm cá ngừ đại dương Bình Định trở thành lựa chọn quen thuộc của giới tiêu dùng Nhật Bản. Người nắm giữ trọng trách cao nhất ở hai tổ chức và DN trên, ông Hirosuke Kato, cho hay sẽ tác động Tổ chức Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) nhằm tìm nguồn hỗ trợ thực hiện dự án, trong đó có việc hỗ trợ giá thu mua thiết bị đánh bắt từ Nhật Bản về trang bị cho ngư dân Việt Nam. Ông Hirosuke Kato đưa ra khuyến cáo lạc quan: “Trong 600.000 tấn cá ngừ đại dương tiêu thụ mỗi năm, Nhật phải nhập tới 300.000 tấn. Chỉ 100.000 tấn trong đó là cá tươi, còn lại là hàng đông lạnh. Sản lượng cá ngừ Bình Định và rộng hơn, của cả Việt Nam, khoảng 30.000 tấn/năm, rõ ràng là quá ít. Điều quan trọng là các bạn phải cải thiện chất lượng”.

Tin nóng

Tin mới