Từng là thủ phủ và mang địa danh Lai Châu (cũ) từ ngày Toàn quyền Đông Dương kí quyết định thành lập tỉnh năm 1909, nhưng cho đến thời điểm này, Mường Lay vẫn là một thị xã nhỏ nhất và nghèo nhất toàn quốc về mọi mặt. Mặc dù vậy, phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ ở thị xã cheo leo giữa lòng hồ thủy điện Sơn La lại phát triển mạnh mẽ và có sức sống bền lâu…

“Thị xã hẹp trong một tầm tiếng gọi” là câu thơ của một thi sĩ Tây Bắc khi viết về thị xã Mường Lay (TX Lai Châu trước năm 2004). Theo thống kê chính thức, hiện nay, thị xã Mường Lay chỉ có 1,4 vạn dân (chỉ nhỉnh hơn dân số một xã thuộc lòng chảo Điện Biên Phủ), sinh sống tại 2 phường Sông Đà, Na Lay và xã Lay Nưa. Thượng tá Trần Văn Ly, Trưởng Công an thị xã Mường Lay là người có gần 30 năm gắn bó với vùng đất biên viễn Tây Bắc. Anh trải qua nhiều đơn vị công tác khác nhau trước khi về “tiếp quản” thị xã Mường Lay. Trò chuyện với chúng tôi, Thượng tá Ly chia sẻ: “Qua một thời gian ổn định cuộc sống, đến nay thị xã Mường Lay đã khang trang và sầm uất hơn. Tuy nhiên đến thời điểm này, thị xã vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, thu hút hàng ngàn lao động từ các địa phương khác đến làm việc, sinh sống, trong số đó có cả các đối tượng phạm tội trà trộn đã gây không ít khó khăn trong công tác đảm bảo ANTT địa bàn”.

Vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc, hơn 4.300 hộ, với gần 13 ngàn nhân khẩu, chiếm trên 84% dân thị xã; 100% cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đã phải di dời, bố trí tái định cư phục vụ cho Thủy điện Sơn La. Đây là cuộc di dân thế kỷ nhưng do làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nên 100% cơ quan, đơn vị và quần chúng nhân dân đã tự giác chấp hành. Để đảm bảo ANTT, từng bước kiện toàn các mặt công tác, Công an thị xã Mường Lay đã tham mưu cho lãnh đạo Thị ủy, UBND thị xã ra nhiều chỉ thị, nghị quyết về công tác đảm bảo ANTT; đồng thời lập kế hoạch chi tiết, cụ thể và tổ chức triển khai tới toàn thể cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị, trong đó tập trung đẩy mạnh các mặt công tác Công an, phát động phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ. Công an thị xã bám cơ sở, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, vận động nhân dân tham gia giữ gìn ANTT, ổn định đời sống khu dân cư. Số lượng dân phải di dời lên đến hàng ngàn hộ nhưng không xảy ra tình trạng chây ì, khiếu kiện. Nhiều bản có lịch sử định cư hàng trăm năm nay cũng tự nguyện di dời đến nơi ở mới.

Cán bộ, chiến sĩ Công an thị xã Mường Lay thường xuyên bám địa bàn, vận động nhân dân tích cực tham gia phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ.

Từ cuối năm 2010, khi thủy điện Sơn La hàn khẩu, thị xã Mường Lay trở thành thị xã trên bến dưới thuyền. Công an thị xã đã chủ động triển khai lực lượng, cùng với Tổ CSGT đường thủy, Phòng CSGT Công an tỉnh tổ chức tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành tốt pháp luật về giao thông. “Một điều đáng mừng là hơn 3 năm qua, mặc dù ở thị xã Mường Lay có hàng trăm phương tiện giao thông đường thủy nhưng tuyệt nhiên không xảy ra một vụ tai nạn đáng tiếc nào. Người dân tự giác tuân thủ và chấp hành tốt pháp luật”, Thượng tá Vũ Tiến Dũng, Trưởng phòng CSGT Công an tỉnh Điện Biên nhận xét. Ông Tòng Văn Đớ ở bản Hốc cũng vui vẻ cho biết: “Từ ngày về nơi định cư mới, hơn 100 hộ, gần 500 khẩu ở bản Hốc yên tâm sinh sống và làm ăn. Bà con yên tâm lao động sản xuất vì an ninh trật tự được đảm bảo. Cả bản hiện nay không còn người nghiện hút, nạn trộm cắp không xảy ra nữa”.

Trong năm 2013, Công an thị xã Mường Lay đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật cho 100% tổ dân phố, bản; 65 cơ quan, doanh nghiệp, trường học và trên 2.400 hộ gia đình; tổ chức ký cam kết khu dân cư, xã, phường, cơ quan, doanh nghiệp, trường học đạt tiêu chuẩn “An toàn về an ninh, trật tự”.

Thượng tá Trần Văn Ly, Trưởng Công an thị xã Mường Lay đúc kết: “Tuy diện tích nhỏ nhưng địa bàn chia cắt do “trên bến dưới thuyền” nên nếu không có sự giúp đỡ của quần chúng nhân dân thì công tác đảm bảo ANTT tại cơ sở sẽ gặp rất nhiều khó khăn”.

Năm 2013, quần chúng nhân dân đã cung cấp cho Công an thị xã Mường Lay 145 nguồn tin về ANTT, giúp cơ quan Công an điều tra, làm rõ 3 vụ mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, tang vật thu 24,15gam heroin; bắt giữ 3 đối tượng có lệnh truy nã. 7 cụm liên kết ANTT; 48 tổ hòa giải trên địa bàn tiếp tục hoạt động đạt hiệu quả; giữ vững thế trận lòng dân, đảm bảo ổn định về ANTT.

Gần đây nhất, qua nguồn tin của quần chúng, Công an thị xã Mường Lay đã phát hiện, bắt giữ 2 đối tượng Lò Văn Kiệm (50 tuổi) trú tổ 2, phường Mường Thanh, TP Điện Biên Phủ và Lò Văn San (26 tuổi) trú bản Nậm Cút, xã Nậm Nèn, huyện Mường Chà vận chuyển trái phép 300gam heroin, 30 triệu đồng tiền mặt, 1 xe máy, 2 điện thoại di động, 1 dao bấm…